Menu
A+ A A-

ΓΑΙΤΑΝΗΣ ΜΑΞΙΜΟΣ 1

Αθήνα, 21 Μαρτίου 2018

ΟΜΙΛΙΑ ΜΑΞΙΜΟΥ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
σε ημερίδα της Γραμματείας Τοπικής Αυτοδιοίκησης της ΝΔ
με τίτλο «Αντιμετωπίζοντας τις φυσικές καταστροφές: Η συμβολή και οι ευθύνες της αυτοδιοίκησης».

Φίλες και φίλοι,

Το ζήτημα της Πολιτικής Προστασίας παραμένει συνήθως στη σκιά, αλλά εμφανίζεται ορμητικό όταν προκύπτουν γεγονότα φυσικών καταστροφών. Για να ξεχαστεί, όμως, και πάλι στη συνέχεια. Πρόκειται, προφανώς, για μια εντελώς λανθασμένη πρακτική, την οποία πληρώνουμε ως κοινωνία πολλαπλώς.
Ως γνωστόν, η χώρα μας πλήττεται σταθερά από κάποιες κατηγορίες φυσικών καταστροφών. Κυρίως σεισμούς, δασικές πυρκαγιές, πλημμύρες και κατολισθήσεις. Φαινόμενα τα οποία υπήρχαν και θα υπάρχουν. Και, δυστυχώς, λόγω της κλιματικής αλλαγής, κάποια από αυτά θα ενταθούν ή, ίσως, θα προκύψουν και καινούργια.
Η ελληνική πολιτεία, ως συνήθως, λειτουργεί και σ’ αυτόν τον τομέα ως Επιμηθέας και ελάχιστες φορές ως Προμηθέας. Δηλαδή, τρέχουμε να επιλύσουμε τα προβλήματα που έχουν προκληθεί από τις καταστροφές, και όχι να τις αποτρέψουμε ή τουλάχιστο να μειώσουμε το μέγεθός τους. Ενίοτε, μάλιστα, είτε με τις πράξεις μας είτε με τις παραλείψεις μας μεγεθύνουμε τις συνέπειες των φαινομένων. Η φύση έχει τους δικούς της μηχανισμούς. Επομένως, όταν ο άνθρωπος τους παραβιάζει, με γνώμονα το κέρδος ή απλά λόγω αδιαφορίας, πληρώνει και το βαρύ αντίτιμο.
Αν ανατρέξουμε σε μικρές και μεγάλες φυσικές καταστροφές θα διαπιστώσουμε παντού την απουσία της πρόληψης, της εφαρμογής επεξεργασμένου σχεδίου και την πλημμελή τήρηση των νόμων.
Καθοριστικός είναι και ο ρόλος της ανευθυνοϋπεύθυνης στάσης των αρμοδίων, καθώς οι σχέσεις των πολιτών με την εξουσία είναι τέτοιες που το κράτος κάνει τα στραβά μάτια σε σκανδαλώδεις παραβιάσεις του νόμου αλλά και της λογικής. Κι αυτή είναι μια από τις μεγάλες παθογένειες της μεταπολίτευσης που καλούμαστε να εξαλείψουμε.
Ερχόμαστε, λοιπόν, κάθε φορά, μετά από κάθε τραγικό γεγονός, να θυμώνουμε, να δικάζουμε και να καταδικάζουμε από τηλεοράσεως τους υπευθύνους. Για να τα λησμονήσουμε σύντομα και να γυρίσουμε στα ίδια, χωρίς το παθός να γίνει μαθός.

• Ας μην πάμε μακριά. Είναι πρόσφατη η τραγωδία της Μάνδρας, όπου 23 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από την κατεβασιά του ρέματος. Κι όμως αυτή η τραγωδία θα μπορούσε να αποφευχθεί. Αν δεν είχαν μπαζωθεί τα ρέματα, αν δεν είχαν αποψιλωθεί τα δάση στα ορεινά, αν ακόμη και την υστάτη η τροχαία είχε ειδοποιηθεί και είχε εγκαίρως σταματήσει την κυκλοφορία στον δρόμο-ρέμα.
Τίποτε απ’ αυτά δεν συνέβη και, 23 ζωές χάθηκαν αδίκως, υποδομές και κατοικίες καταστράφηκαν, η οικονομική ζωή μιας ολόκληρης πόλης βούλιαξε στη λάσπη. Είχα την εντός εισαγωγικών τύχη, να επισκεφθώ με τον πρόεδρο την Μάνδρα και να δω και να ακούσω από πρώτο χέρι τα όσα εξωφρενικά προκάλεσαν την καταστροφική πλημμύρα. Και σήμερα άκουγα στην τηλεόραση ότι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων κατασκευών εντός του ρέματος επιχειρούν να τα ξανακτίσουν!

• Ας θυμηθούμε, όμως, και τον σεισμό του 1999. Τότε 152 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και οι ζημιές ξεπέρασαν τα 3 δις. Η πλειοψηφία των θυμάτων ήταν σε κτίρια που κατέρρευσαν, με κυριότερο αυτό της Ρικομέξ, όπου είχαμε 39 νεκρούς.
Το μνημείο του αίσχους στο χώρο αυτό, με τα ονόματα των νεκρών, παραμένει για να υπενθυμίζει τις βαριές ευθύνες της προχειρότητας του κράτους. Ενός κράτους που τακτοποιεί αυθαίρετα υπό την κοινωνική πίεση χωρίς το αναγκαίο περιβαλλοντικό ισοζύγιο. Την δημιουργία δηλαδή των υποδομών που θα αποτρέψουν καταστροφές από την αυθαίρετη δόμηση.

• Όσο για τις πυρκαγιές, κάθε χρόνο κατακαίουν χιλιάδες στρέμματα, καταστρέφουν περιουσίες και ενίοτε αφαιρούν και ανθρώπινες ζωές. Και παρ’ όλα αυτά η ολοκλήρωση της αντιπυρικής προστασίας τρέχει μέχρι και τον Ιούνιο-Ιούλιο, όπως έγινε για παράδειγμα πέρυσι από το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη. Αλλά και εκεί που υπάρχουν τα καμένα, ποιο είναι το ποσοστό της αναδάσωσης και πόσα από αυτά δεν παραδίδονται βορά στους οικοπεδοφάγους, που αύριο θα είναι αυτοί που θα φωνάζουν για την απουσία του κράτους όταν το δάσος που απέμεινε θα πιάσει φωτιά.

Κι όμως, φίλες και φίλοι, η Ελλάδα δεν χρειάζεται να εφεύρει τον τροχό. Όλες οι μέθοδοι αντιμετώπισης και πρωτίστως πρόληψης των κινδύνων από τις φυσικές καταστροφές έχουν αναπτυχθεί σε πολλές χώρες. Είναι χαρακτηριστικό ότι υφίσταται ακόμη και συγκεκριμένος οδηγός που έχει εκδώσει ο ΟΟΣΑ, ο οποίος περιέργως αγνοήθηκε σε αντίθεση με την περίφημη εργαλειοθήκη που είχε καταστεί ευαγγέλιο.

Αυτός είναι, λοιπόν, και ο ρόλος της Πολιτικής Προστασίας, η οποία στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της οφείλει να αναπτύσσει:
• Εξειδικευμένη γνώση για τη διαχείριση του κινδύνου καταστροφών,
• Διαδικασίες έγκαιρης προειδοποίησης,
• Δυνατότητες πληροφόρησης του πληθυσμού μέσω πολλαπλών διαύλων επικοινωνίας, που συνιστά έναν πολύ σημαντικό έργο, καθώς το σωστά πληροφορημένο κοινό μπορεί και να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο αλλά και να τον αποτρέψει.
• Δυνατότητες συντονισμού ανθρώπινων πόρων,
• Δυνατότητες αξιοποίησης της επιστημονικής γνώσης και της τεχνολογίας που απαιτείται για τη διαχείριση του κινδύνου καταστροφών.

Το σχήμα αυτό λειτουργεί στην πατρίδα μας; Δυστυχώς όχι. Όπως είπε στην σχετική προσυνεδριακή συνδιάσκεψη στο Περιστέρι και ο πρόεδρος του κόμματος κ. Κυριάκος Μητσοτάκης, απλά δεν έχουμε Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, έχουμε μόνον έναν Γραμματέα.
Κι αυτή είναι η πικρή αλήθεια. Μια Γραμματεία η οποία βρίσκεται σε μόνιμη χειμερία νάρκη, χωρίς να επιτελεί τον σκοπό για τον οποίο έχει συσταθεί. Και ενώ οι εξελίξεις σε αυτόν τον τομέα τρέχουν.
Αναφέρω ενδεικτικά την αναγκαιότητα της λειτουργίας των σύγχρονων συστημάτων πολιτικής προστασίας για την υλοποίηση πολιτικών μείωσης του κινδύνου.

Φίλες και φίλοι,
Σε όλον τον κόσμο υπάρχει σαφής στροφή από την «απόκριση στην εκδήλωση έκτακτης ανάγκης» σε μοντέλα οργάνωσης που επενδύονται πόροι για την πρόληψη και την πρόγνωση των φαινομένων. Και αυτό μπορεί να το επιτύχουμε καθώς έχουμε πλέον διαθεσιμότητα τεχνικών και επιστημονικών μέσων που επιτρέπουν την ανάλυση του κινδύνου και τη δημιουργία σεναρίων κινδύνου με μεγάλη ακρίβεια και αξιοπιστία.

Τα θετικά αποτελέσματα από αυτές τις πολιτικές είναι πολλαπλά:
• Μειώνονται ή και εκμηδενίζονται οι ζημιές και τα θύματα από τις καταστροφές.
• Τα χρήματα που δαπανώνται για την επούλωση των πληγών από τις καταστροφές είναι πολλαπλάσια από αυτά για την πρόληψη, άρα έχουμε μείωση δαπανών.
• Τα προγράμματα πρόληψης δημιουργούν προϋποθέσεις ανάπτυξης, εφόσον γίνει ορθή διαχείριση των προβλεπόμενων κονδυλίων. Κάτι που στην Ελλάδα δεν το έχουμε αξιοποιήσει.
Αξίζει να σημειωθεί ότι από πλευράς του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών διαμορφώθηκε το Μάρτιο του 2015 το «Πλαίσιο του Σεντάι για τη Μείωση του Κινδύνου Καταστροφών 2015-2030» το οποίο προσδιορίζει τις ακόλουθες 4 προτεραιότητες:
• Κατανόηση του κινδύνου
• Ενίσχυση διακυβέρνησης του κινδύνου
• Επένδυση στη μείωση του κινδύνου για την επίτευξη ανθεκτικότητας και
• Διεύρυνση της ετοιμότητας στις καταστροφές για αποτελεσματική αντίδραση.

Στο πλαίσιο δε της ΕΕ έχουν, ήδη, εκκινήσει διαδικασίες για τη διαμόρφωση κατάλληλων συνθηκών για την εφαρμογή του Πλαισίου του Σεντάι και με χρονικό ορίζοντα το 2030, και ειδικότερα:
• Στην υιοθέτηση από την ΕΕ της προσέγγισης για την ενσωμάτωση των θεμάτων του κινδύνου καταστροφών σε όλες τις πολιτικές της ένωσης
• Στην υποστήριξη της αειφόρου ανάπτυξης σε παγκόσμιο επίπεδο.
• Στην έμφαση στην ενίσχυση της συνέργειας των στρατηγικών της ΕΕ για τη μείωση του κινδύνου καταστροφών και αυτών για την κλιματική αλλαγή
• Στην ενίσχυση των ικανοτήτων αντιμετώπισης των κινδύνων καταστροφών.
Ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη διαδικασίες για τη δημιουργία εθνικών βάσεων δεδομένων απωλειών από καταστροφές μέσω των Εθνικών Υπηρεσιών Πολιτικής Προστασίας και Στατιστικής.

Η κυβέρνηση της ΝΔ επιχείρησε με τον νόμο 4249/2014, που ήταν πραγματικά πρωτοποριακός, να διαμορφώσει ένα νέο θεσμικό πλαίσιο οργάνωσης και λειτουργίας της πολιτικής προστασίας της χώρας σε επιτελικό, επιχειρησιακό και τακτικό επίπεδο.
Με το νέο θεσμικό πλαίσιο δόθηκε έμφαση σε διαδικασίες για τη μείωση του κινδύνου καταστροφών και τη συμβολή του σχεδιασμού πολιτικής προστασίας στην αειφόρο ανάπτυξη της χώρας, ενώ προσδιορίστηκαν εκ νέου οι διαδικασίες διαχείρισης του κινδύνου καταστροφών με τη διαμόρφωση ενός νέου οργανωτικού και λειτουργικού μοντέλου της κεντρικής υπηρεσίας πολιτικής προστασίας.
Με τον 4249 δίνεται η δυνατότητα για διαδικασίες στρατηγικού και επιχειρησιακού σχεδιασμού πολιτικής προστασίας οι οποίες συνδέονται με τον αναπτυξιακό σχεδιασμό της χώρας και τις διαδικασίες του αναπτυξιακού προγραμματισμού για την άντληση πόρων όπως από το ΕΣΠΑ 2014-2020).
Επίσης, δίνεται έμφαση στην αξιοποίηση της εφαρμοσμένης έρευνας, των νέων τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών και της καινοτομίας στον τομέα των δράσεων πολιτικής προστασίας, ενισχύονται οι δομές εκπαίδευσης σε θέματα πολιτικής προστασίας και αναδιοργανώνεται το σύστημα εθελοντισμού.

Ειδικότερα στο πλαίσιο του Ν. 4249/2014, περιλαμβάνονται τα ακόλουθα:
• α. Εθνική Πολιτική για τη Μείωση του Κινδύνου Καταστροφών, η οποία αναθεωρείται κάθε πέντε έτη, ενσωματώνεται στον αναπτυξιακό σχεδιασμό της χώρας και «αποτελεί κύριο άξονα αυτού για την επίτευξη της αειφόρου ανάπτυξης».
• β. Εθνικός Σχεδιασμός Πολιτικής Προστασίας, με τη μορφή επιχειρησιακού προγράμματος τριετούς διάρκειας, ο οποίος περιλαμβάνει το σύνολο των δράσεων πολιτικής προστασίας για την πρόληψη και διαχείριση του κινδύνου καταστροφών σε εθνικό και τοπικό επίπεδο.
• γ. Ετήσιος Εθνικός Σχεδιασμός Πολιτικής Προστασίας, ο οποίος καταρτίζεται βάσει του τριετούς Εθνικού Σχεδιασμού Πολιτικής Προστασίας και περιλαμβάνει τη εξειδίκευση των δράσεων του τριετούς σχεδιασμού σε ετήσια βάση ενώ προβλέπεται η δέσμευση πόρων για τη χρηματοδότηση του.
• δ. Εθνικό Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης, με σκοπό τη διασφάλιση της διαλειτουργικότητας όλων των συστημάτων προστασίας των πολιτών από την εκδήλωση καταστροφικών φαινομένων ή συμβάντων, που λειτουργούν σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο.
• ε. Συνεργασία των φορέων και υπηρεσιών σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
• στ. Αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών καθώς και των προϊόντων της εφαρμοσμένης έρευνας και καινοτομίας στο σχεδιασμό και την εφαρμογή δράσεων πολιτικής προστασίας.

Ο νόμος αυτός, ωστόσο, μέχρι σήμερα, έχει μείνει στα χαρτιά και δεν έχει εφαρμοστεί.

Φίλες και φίλοι,
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η αναβάθμιση της Πολιτικής Προστασίας είναι πρωτίστως ζήτημα πολιτικής οξυδέρκειας και βούλησης. Και είμαι βέβαιος ότι η ΝΔ τα διαθέτει και τα δύο σε επάρκεια. Άλλωστε, η ευαισθησία του προέδρου μας Κυριάκου Μητσοτάκη, μου είναι γνωστή από την εποχή που ήμασταν στην Επιτροπή Περιβάλλοντος της βουλής στην οποία προήδρευε.
Στο πλαίσιο αυτό το βασικό μας βάρος θα το ρίξουμε:
• Στην προώθηση του Εθνικού Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης, το οποίο μένει στα χαρτιά.
• Στην δημιουργία βάσης δεδομένων, και χαρτογράφηση όλης της χώρας, η οποία θα μας βοηθήσει να εντοπίζουμε άμεσα όλες τις ανάγκες και να ιεραρχήσουμε τους στόχους μας και η οποία θα ανταποκρίνεται στα κοινά κριτήρια και δεδομένα καταγραφής που θέτει και η ΕΕ.
• Στην προτεραιοποίηση των έργων που αφορούν στην πρόληψη των κινδύνων, τόσο όσον αφορά το γραφειοκρατικό μέρος των διαδικασιών, όσο και τα εργαλεία χρηματοδότησης, αξιοποιώντας τα ποσά που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε στην Πολιτική Προστασία.
• Στην βελτίωση του συντονισμού μεταξύ όλων των υπηρεσιών που σχετίζονται με την πολιτική προστασία, που σήμερα είναι σε υποτυπώδες σημείο.
• Στο ενιαίο σχέδιο αντιμετώπισης των κινδύνων που πρέπει να ακολουθούν οι Διευθύνσεις Πολιτικής Προστασίας στις Περιφέρειες και στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση, όπως στις Μονάδες Πολιτικής Προστασίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
• Στο νέο οργανόγραμμα για την Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, που θα επιτρέψει τη δυνατότητα ανταπόκρισης στα νέα δεδομένα.
Ελπίζουμε πολύ σύντομα ως κυβέρνηση να μπορέσουμε να κάνουμε πράξη τις κατευθύνσεις αυτές.

ΓΑΙΤΑΝΗΣ ΜΑΞΙΜΟΣ 4

ΓΑΙΤΑΝΗΣ ΜΑΞΙΜΟΣ 5

back to top