Ο ναός-σύμβολο της οικουμενικής Ορθοδοξίας με τους μιναρέδες που προστέθηκαν μετά την Άλωση της Πόλης το 1453. Σήμερα, 85 χρόνια μετά την μετατροπή του σε μουσείο, το αναγνωρισμένο από την Unesco μνημείο του παγκόσμιου πολιτισμού, απειλείται εκ νέου να γίνει τζαμί.
Η εμμονή των Τούρκων με την Αγιασοφιά
Του Μάξιμου Χαρακόπουλου
«Κανένα σχέδιο σχετικά με την Αγία Σοφία δεν υπάρχει στην ατζέντα του προέδρου», αναφέρει ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας, διευκρινίζοντας ότι Ερντογάν και Νταβούτογλου θα «εορτάσουν» στην πλατεία Γενίκαπι της Πόλης την επέτειο της Άλωσης του 1453, από την οποία συμπληρώνονται εφέτος 562 χρόνια.
Η Άγκυρα, αφού υλοποίησε το σχέδιο εξαφάνισης των γηγενών κατοίκων της πρωτεύουσας του Βυζαντίου, με τις διώξεις των Ρωμιών, που κορυφώθηκαν με τα Σεπτεμβριανά, προκειμένου στην επέτειο των 500 χρόνων από την Άλωση να μην υπάρχουν Έλληνες στην Πόλη, τώρα προχωρά συστηματικά στη «γενοκτονία της μνήμης». Οι Ρωμιοί στη Βασιλεύουσα ήταν άλλοτε από τις ισχυρότερες πληθυσμιακές ομάδες. Σε αυτά τα δεδομένα, άλλωστε, ο Ελευθέριος Βενιζέλος στήριξε το αίτημα για απόδοση της Κωνσταντινούπολης στην Ελλάδα μετά την ήττα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σήμερα, ωστόσο, έχουν μείνει μια χούφτα Ρωμιοί, «λίγοι, μα αμέτρητοι» κατά την έκφραση του αείμνηστου πατριάρχη Αθηναγόρα. Φαίνεται, όμως, πως ούτε και αυτό αρκεί στους Τούρκους και το επόμενο βήμα επιβεβαίωσης της κυριαρχίας τους στην Πόλη είναι η μετατροπή της Αγιασοφιάς σε τζαμί.
Παρά τις «χαλαρές» διαψεύσεις, είναι πλέον εμφανές ότι ο απώτερος στόχος της Άγκυρας είναι να μετατρέψει το Φάρο της Ορθοδοξίας σε τέμενος. Και προχωρεί σταθερά σε αυτήν την προκλητική και ιερόσυλη πράξη βάσει ενός δολίου και καλά επεξεργασμένου σχεδίου. Ένα σχέδιο που προβλέπει τη σταδιακή μετατροπή περίλαμπρων βυζαντινών ναών σε τζαμιά, που καθόλου τυχαία όλοι τους είναι αφιερωμένοι στην Αγία του Θεού Σοφία.
Η αρχή έγινε, το 2011, με την εκκλησία της Αγίας Σοφίας στην Νίκαια της Βιθυνίας. Να σημειωθεί ότι σε αυτόν ακριβώς το ναό έλαβαν χώρα τόσο η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος το 325, όσο και η Ζ΄ το 787.
Την επόμενη χρονιά, το 2012, ήλθε η σειρά της Αγίας Σοφίας στη Τραπεζούντα του Πόντου να μετατραπεί σε τζαμί. Η όμορφη αυτή εκκλησία, που είναι συνυφασμένη με την αυτοκρατορική δυναστεία των Μεγάλων Κομνηνών της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, ξεχωρίζει για τη σύνθεση πολλών πολιτισμικών στοιχείων στην αρχιτεκτονική της.
Το τρίτο κρούσμα της τουρκικής αυθαιρεσίας συνέβη πρόσφατα, με την απόφαση της Γενικής Διεύθυνσης Βακουφίων να μετατρέψει σε τζαμί και την Αγία Σοφία Αδριανουπόλεως. Πρόκειται για έναν ναό που η οικοδόμησή του χρονολογείται ήδη από τον 12ο αιώνα και ο οποίος έχει υποστεί μεγάλες ζημιές από σεισμό το 1965.
Αλλά και στην Αγία Σοφία στην Πόλη, φέτος, ανήμερα της Μεγάλης Παρασκευής, έγινε ανάγνωση του Κορανίου, με πρόσχημα μια έκθεση για την επέτειο της γέννησης του Μωάμεθ. Ήταν κάτι που συνέβη 85 ολόκληρα χρόνια αφότου το οικουμενικό αυτό σύμβολο της Ορθοδοξίας έγινε μουσείο. Ένα βήμα, δηλαδή, προς τον τελικό στόχο, όπως απερίφραστα το είχε, άλλωστε, δηλώσει το 2013 ο Άριντς, αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης.
Με αυτό τον τρόπο οι ισλαμιστές της Τουρκίας προετοιμάζουν συστηματικά το έδαφος για την μεγάλη έφοδο στην Αγιασοφιά. Χωρίς αμφιβολία, με όλες τις παραπάνω κινήσεις η κοινή γνώμη εντός και κυρίως εκτός της Τουρκίας συνηθίζει, ήδη, με την ιδέα. Έτσι, την κατάλληλη στιγμή, προσδοκούν οι εγκέφαλοι του σχεδίου, οι αντιδράσεις από μια ανάλογη απόφαση, να είναι όσο το δυνατόν λιγότερες.
Πρόκειται, ασφαλώς, για μια εσκεμμένη απόπειρα να αλλάξει με τη βία το παρελθόν, η ίδια η Ιστορία. Είναι «γενοκτονία της ιστορικής μνήμης» που αποτελεί την ευθεία συνέχιση της γενοκτονίας των Χριστιανών της Ανατολής.
Προφανώς, πίσω από αυτές τις ενέργειες υποκρύπτονται πολιτικά κίνητρα. Ερντογάν και Νταβούτογλου κολακεύοντας ισλαμιστικά και εθνικιστικά αισθήματα επιδιώκουν κατ’ αυτόν τον τρόπο να κερδίσουν περαιτέρω πολιτική υποστήριξη.
Βεβαίως, πίσω και από αυτή την εμμονή των Τούρκων με την Αγιασοφιά αναδύεται η επικαλυμμένη, αλλά πάντοτε παρούσα, ανασφάλεια για την ίδια την Κωνσταντινούπολη. Όσοι αιώνες και αν περάσουν, η βυζαντινή σφραγίδα είναι ανεξίτηλη και εκτυφλωτική, έτσι ώστε οι Τούρκοι να θεωρούνται απλώς οι κατακτητές της Πόλης. Και το κύριο μνημείο που θυμίζει την ιστορική αλήθεια, που ενοχλεί τους Τούρκους εθνικιστές, είναι ο περίλαμπρος Ναός του Ιουστινιανού.
Όποια και αν είναι, όμως, τα κίνητρα της Άγκυρας, οι αποφάσεις της αντιβαίνουν στις αρχές και στις αξίες του πολιτισμένου κόσμου, δείχνουν ασέβεια προς τα μνημεία του πολιτισμού και εν τέλει καλλιεργούν την μισαλλοδοξία. Στοιχεία που εγείρουν σοβαρότατα ερωτηματικά για την ειλικρίνεια της Τουρκίας στις διαβεβαιώσεις της τόσο για την εξομάλυνση των σχέσεων με τους γείτονές της, όσο και για την πρόθεσή της να ενταχθεί στην ΕΕ. Τέτοιου είδους «νεο-οθωμανικά» νταηλίκια το μόνο που καταδεικνύουν είναι η επικίνδυνη στροφή προς ένα κακό παρελθόν.
Απέναντι στους τουρκικούς σχεδιασμούς εμείς, όμως, οφείλουμε να υψώσουμε στεντόρεια φωνή διαμαρτυρίας και να θέσουμε το θέμα στους Διεθνείς Οργανισμούς. Απέναντι στον βιασμό της ιστορικής αλήθειας πρέπει να πιέσουμε την Τουρκία με αποφασιστικό τρόπο, και όχι για τα «μάτια του κόσμου», ώστε να ακυρωθούν οι αποφάσεις για τη μετατροπή σε τζαμί των ναών στην Νίκαια, στη Τραπεζούντα και στην Αδριανούπολη. Και, βεβαίως, να «κοπούν» μια για πάντα οι πονηρές σκέψεις για την Αγιασοφιά στην Πόλη.
Το εξαιρετικό ψηφιδωτό στο υπέρθυρο εισόδου της Μεγάλης Εκκλησίας, στο οποίο ιστορούνται, εκ δεξιών ο «ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Ο ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΜΕΓΑΣ ΒΑΣΙΛΕΥΣ» να προσφέρει στη Θεοτόκο την Πόλη, και εξ αριστερών ο «ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΣ Ο ΑΟΙΔΙΜΟΣ ΒΑΣΙΛΕΥΣ» να προσφέρει την Αγία Σοφία.
Ο κ. Μάξιμος Χαρακόπουλος είναι βουλευτής Λαρίσης της Νέας Δημοκρατίας και ιστορικός ερευνητής.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην ''ΕΛΕΥΘΕΡΊΑ'' την Κυριακή 31/5/2015