Menu
A+ A A-

 

ΜΑΞΙΜΟΣ βουλη

Αθήνα, 18 Οκτωβρίου 2018

 

Ομιλία
Μάξιμου Χαρακόπουλου
στη Διακομματική Επιτροπή της Βουλής για το Δημογραφικό
στη συζήτηση επί της Εκθέσεως της Επιστημονικής Επιτροπής
για το Δημογραφικό

«Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Σήμερα αισθάνομαι ταυτοχρόνως ικανοποιημένος αλλά και ανήσυχος, και μάλιστα για τον ίδιο ακριβώς λόγο. Η λεπτομερής έκθεση της Επιστημονικής Επιτροπής, καρπός μιας επιμελούς εργασίας στην οποία συμμετείχαν διακεκριμένοι επιστήμονες, πιστοποιεί αυτό που κάποιοι επισημαίναμε από χρόνια: Ότι το Δημογραφικό είναι το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα της χώρας.

Και τότε κάποιοι υποτιμούσαν αυτές τις εκτιμήσεις, διότι έβαζαν άλλες προτεραιότητες. Θεωρούσαν ότι επρόκειτο για αντιδραστικές, συντηρητικές εμμονές. Οι απόψεις αυτές ακούστηκαν και στις πρώτες συνεδριάσεις της Επιτροπής μας. Ωστόσο, οι γυμνοί αριθμοί που είδαν το φως αποκαλύπτουν τη σκληρή αλήθεια. Και εξ αυτού του γεγονότος πηγάζει και η ανησυχία μου.

Τα δεδομένα δείχνουν μια ολοκληρωτική δημογραφική κατάρρευση. Για έξι-επτά έτη συνεχώς οι θάνατοι υπερβαίνουν τις γεννήσεις. Υπενθυμίζω το 1980 είχαμε 148.134 γεννήσεις και οι θάνατοι ήταν 87.282. Το 2017 οι γεννήσεις στην Ελλάδα έφτασαν στις 88.132 και οι θάνατοι έφτασαν στους 123.079, δηλαδή 34.947 παραπάνω θάνατοι.

Ο μέσος ηλικιακός όρος ανεβαίνει ραγδαία, κοντά στα 44 έτη, όταν το 1951 ήταν τα 26 έτη. Η γήρανση του πληθυσμού επίσης. Αυξάνονται οι νέοι που δεν κάνουν οικογένεια, όπως και οι γυναίκες που δεν κάνουν παιδιά. Το 1980 η μέση ηλικία της μητέρας κατά τη γέννηση ήταν τα 26,1 έτη και η κάθε γυναίκα γεννούσε 2,23 παιδιά. Σήμερα, η μέση ηλικία της μητέρας κατά τη γέννηση είναι πλέον κοντά στα 31 έτη και η κάθε γυναίκα γεννάει 1,3 παιδιά.

Οι νέοι μας, στην πλέον παραγωγική ηλικία μεταναστεύουν για ένα καλύτερο αύριο, κατά εκατοντάδες χιλιάδες, και είναι άγνωστο διαρκούσης της κρίσης αν, πότε και πόσοι από αυτούς θα επιστρέψουν.

Οι προοπτικές επομένως είναι κάτι παραπάνω από δυσοίωνες. Η εικόνα που αποκαλύπτει με αντικειμενικότητα το πόρισμα που έχουμε στα χέρια μας, είναι μιας χώρας που τρεκλίζει, μιας χώρας που κινδυνεύει να μην έχει μέλλον.

Γιατί χωρίς αμφιβολία, η διαρκής μείωση των γεννήσεων, η συρρίκνωση του πληθυσμού, η αύξηση των γερόντων επηρεάζει, χωρίς υπερβολή, κάθε τομέα της ζωής μας. Υπονομεύει την ανάπτυξη της οικονομίας, ναρκοθετεί το ασφαλιστικό σύστημα, οδηγεί στην παραπέρα ερήμωση της επαρχίας. Αλλά ταυτόχρονα στερεί κάθε ζωτικότητα από τον ίδιο τον πληθυσμό, τον οδηγεί στον μαρασμό και στην παραίτηση.
Όπως ορθά επισημαίνεται στην έκθεση, για να αλλάξουν τα δεδομένα απαιτείται μια συνολική αντιμετώπιση όχι μόνον στο υλικό επίπεδο αλλά και σε αυτό της νοοτροπίας, του κυρίαρχου παραδείγματος.

Ένα από τα ελάχιστα αισιόδοξα σημεία της Έκθεσης, είναι αυτό που αναφέρεται στο ότι «η ατεκνία μεταξύ των Ελληνίδων δεν φαίνεται να αποτελεί συνειδητή επιλογή, όπως συμβαίνει σε χώρες όπως, π.χ. η Γερμανία. Αντίθετα, είναι μάλλον το αποτέλεσμα καταστάσεων ή και συνθηκών που επιβάλλονται από το ευρύτερο κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον και δυσκολεύουν την απόφαση για τεκνοποίηση, η δε πρόσφατη κρίση επιδείνωσε έτι το περιβάλλον αυτό».

Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να διαμορφωθούν διαφορετικές συνθήκες, πιο ευνοϊκές για τους νέους που θέλουν να κάνουν οικογένεια και παιδιά. Αυτό δεν σκοντάφτει στην απροθυμία των γυναικών.
Σε κάθε περίπτωση θα συμφωνήσουμε ότι «απαιτείται μια αλλαγή των αναπαραγωγικών συμπεριφορών, η οποία απαιτεί κάποιο βάθος χρόνου και προϋποθέτει την πλήρωση δύο συνθηκών: την προοδευτική αλλαγή των κυρίαρχων αξιών και την αντικατάστασή τους από αξίες που «ευνοούν» περισσότερο την τεκνογονία, και β) η δημιουργία ενός γενικότερου ευνοϊκού περιβάλλοντος που θα επιτρέψει την υλοποίηση από τις νεότερες γενεές του επιθυμητού μεγέθους οικογένειας (γύρω από τα δύο παιδιά)».

Κοντολογίς, η αξία της οικογένειας, η οποία τις τελευταίες δεκαετίες βρέθηκε στο στόχαστρο δήθεν προοδευτικών αντιλήψεων, θα πρέπει να αποκτήσει και πάλι τη θέση που της αρμόζει. Κι αυτό πρέπει να ενσαρκωθεί με συγκεκριμένα μέτρα, τα οποία προτείνει και η έκθεση, διαμορφώνοντας ένα περιβάλλον ασφάλειας για νέους γονείς, με περισσότερους ολοήμερους παιδικούς σταθμούς, νηπιαγωγεία και σχολεία, με δυνατότητες για απασχόληση και γονικές άδειες, αλλά και με επιδόματα για την τεκνοποίηση, με φοροαπαλλαγές και προνόμια, με ενίσχυση των τρίτεκνων και πολύτεκνων οικογενειών. Τέτοια μέτρα, όπως η ισόβια σύνταξη της πολύτεκνης μάνας και οι προσλήψεις πολύτεκνων εκπαιδευτικών επιβράδυναν τη δημογραφική συρρίκνωση τις προηγούμενες δεκαετίες.

Είναι κατανοητό ότι σε συνθήκες στασιμότητας, όπως αυτές που ζούμε σήμερα, συνθήκες υπερφορολόγησης, φτώχειας και έλλειψης οράματος, κάθε τέτοιος σχεδιασμός είναι δύσκολος να εφαρμοστεί.

Για το λόγο αυτό και η δημογραφική ανασύνταξη της χώρας πρέπει να πάει αντάμα με την οικονομική της ανάπτυξη. Αλλά και χωρίς δημογραφική ανάταση δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική ανάπτυξη. Και μόνον ότι θα καταρρεύσουν τα ήδη ετοιμόρροπα ασφαλιστικά ταμεία φτάνει για να αντιληφθούμε τι θα συμβεί.

Υπάρχουν, όμως, και μέτρα που δεν έχουν δημοσιονομικό κόστος και παρουσιάστηκαν στην Επιτροπή για την στήριξη κυρίως των τρίτεκνων και πολύτεκνων οικογενειών.

Η Έκθεση προσπαθεί να θέσει ρεαλιστικούς στόχους, που δεν θα φέρουν το θαύμα της αύξησης του πληθυσμού και της ανατροπής όλων των αρνητικών δεδομένων, αλλά θα αναχαιτίσουν τις αρνητικές τάσεις, ώστε μετά από 20 χρόνια να έχουμε απτά αποτελέσματα.
Σημαντικές είναι οι προτάσεις για τον συντονισμό αυτού του μεγάλου σχεδίου που είναι η Δημιουργία επιτελικής δομής σε κεντρικό επίπεδο (Υφυπουργείο, Γενική Γραμματεία ή Ειδική Γραμματεία) για την υλοποίηση της όποιας πολιτικής, για τον συντονισμό των δράσεων-μέτρων), αλλά και Γραφείου στη βουλή, όπως αυτό για την παρακολούθηση του προϋπολογισμού.
Θεωρώ, επίσης, εξαιρετικά χρήσιμες -για να ξεδιαλυθούν κάποιες πλάνες σχετικά με τη συμβολή των μεταναστών στην αντιμετώπιση του δημογραφικού- τις επισημάνσεις ότι «αν και χωρίς ενεργές πολιτικές η πλειοψηφία των προερχόμενων από τις πρώην ανατολικές χώρες οικονομικών μεταναστών των προηγούμενων δεκαετιών ενσωματώθηκαν στην χώρα μας χωρίς μεγάλη δυσκολία, δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι το αυτό θα συμβεί και με τους νεο-αφιχθέντες πρόσφυγες και οικονομικούς μετανάστες (ή και με αυτούς που θα φθάσουν στο μέλλον). Το περιβάλλον σήμερα είναι σαφώς διαφορετικό, όπως είναι σαφώς διαφοροποιημένες οι αναμονές, οι επιδιώξεις και κάποια από τα χαρακτηριστικά των πληθυσμών αυτών».

Η Έκθεση εστιάζει στη δημιουργία των προϋποθέσεων επαναπατρισμού των νέων που ξενιτεύτηκαν αναζητώντας ευκαιρίες απασχόλησης λόγω της κρίσης.

Το μεταναστευτικό για κάποιους μπορεί ακόμη να είναι η λυδία λίθος του προβλήματος, ξεχνώντας ότι οι κοινωνίες δεν είναι συνονθύλευμα ανθρώπων, αλλά σύνολα δομημένα σε κοινές αρχές και αξίες.

Κυρία πρόεδρε,

Καταλήγοντας, θέλω και πάλι να ευχηθώ η Έκθεση να βοηθήσει ώστε να γίνει κατανοητό το μέγεθος του προβλήματος και στον τελευταίο πολίτη αυτής της χώρας και κυρίως σε όσους κατέχουν θέσεις εξουσίας και ευθύνης. Είναι καιρός να ακολουθήσουμε επιτυχημένα παραδείγματα χωρών, όπως η Γαλλία, που αντιμετώπισαν επιτυχώς το δημογραφικό πρόβλημα.
Το αύριο δεν μπορεί να περιμένει. Ό,τι είναι να γίνει πρέπει να γίνει άμεσα και αποφασιστικά, με τη συμμετοχή όλων. Διαφορετικά η ιστορία θα είναι αδέκαστη μαζί μας.

Σας ευχαριστώ».

back to top