Menu
A+ A A-
Μάξιμος Συνήγορος του Πολίτη 1
 
Αθήνα, 17 Δεκεμβρίου 2019
 
Ομιλία
του προέδρου
της Διαρκούς Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης της Βουλής
Μάξιμου Χαρακόπουλου
στη συνεδρίαση με θέμα: «ενημέρωση από τον Συνήγορο του Πολίτη για την Ετήσια Έκθεση για το 2018 του Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης των Βασανιστηρίων και της Κακομεταχείρισης»
 
 
«Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
 
Σήμερα, έχουμε την χαρά να φιλοξενούμε τον Συνήγορο του Πολίτη κ. Ανδρέα Ποττάκη που θα μας παρουσιάσει τα συμπεράσματα από την Έκθεση Μηχανισμού Πρόληψης του 2018, τον οποίο εκπροσωπεί από το 2014. Παρίστανται επίσης ο κ. Γιώργος Νικολόπουλος, βοηθός Συνήγορος για τα Δικαιώματα του Άνθρωπο και οι Ειδικοί Επιστήμονες της Ανεξάρτητης Αρχής, η κ. Αιμιλία Πανάγου και ο κ. Στέργιος Πρεβέντης.
Ο Συνήγορος του Πολίτη συνιστά έναν εγνωσμένου κύρους θεσμό, με μακρά και πλούσια δράση στο πεδίο της υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην πατρίδα μας, στη διαρκή προσπάθεια της ενίσχυσής τους και της υπέρβασης των πολλών προβλημάτων που τα ταλανίζουν.
Ειδικότερα, σε ότι αφορά στον Εθνικό Μηχανισμό Πρόληψης κατά των Βασανιστηρίων, λόγος γίνεται για την κατάσταση στα σωφρονιστικά καταστήματα, στα κρατητήρια της Αστυνομίας και του Λιμενικού, στα Προαναχωρησιακά Κέντρα, καθώς και στον ψυχιατρικό εγκλεισμό και στα Ιδρύματα Κλειστής Φροντίδας Ατόμων με Αναπηρία.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το όλο σύστημα, παρά τις προόδους που έχουν γίνει, πάσχει από πολλές απόψεις. Κυρίως στον τομέα των υποδομών, που υπολείπονται τόσο σε αριθμητική επάρκεια, όσο και σε ποιοτικά χαρακτηριστικά.
Αλλά και όσον αφορά στο απαιτούμενο προσωπικό, και τα καινοτόμα προγράμματα, τα οποία συμβάλουν θετικά στην προστασία και την ανάπτυξη των προσωπικοτήτων των ανθρώπων που βρίσκονται στα παραπάνω κέντρα. Όλ’ αυτά αναφέρονται με λεπτομερή στοιχεία στην Έκθεση, από τις επιτόπιες ενδελεχείς αυτοψίες που έχουν κάνει οι συνεργάτες του Συνηγόρου του Πολίτη, και είναι ιδιαίτερα διαφωτιστικά.
Για να μην ρίξουμε, όμως κατευθείαν τον λίθο του αναθέματος στην Πολιτεία ή το κράτος που είναι συχνά απόν, οφείλουμε πιστεύουμε να αναγνωρίσουμε δύο βασικές αιτίες που έχουν συντελέσει τα μάλα στην επιδείνωση της κατάστασης ιδιαίτερα σε δομές όπως οι φυλακές, τα κρατητήρια και τα Προαναχωρησιακά Κέντρα.
Η μία είναι η οικονομική ένδεια του ελληνικού κράτους -η οποία επισημαίνεται βεβαίως και στην Έκθεση- για μια ολόκληρη δεκαετία, σε σημείο που να ανταποκρίνεται με δυσκολία στις αυξανόμενες ανάγκες των δομών αυτών. Κι αυτό δεν αποτελεί δικαιολογία αλλά μια πικρή και αδήριτη αλήθεια.
Η δεύτερη είναι η ραγδαία αλλαγή των κοινωνικών και πληθυσμιακών όρων των τελευταίων δεκαετιών. Φαινόμενα, όπως η μαζική μετανάστευση -που ειδικά το τελευταίο διάστημα έχει λάβει πρωτοφανείς διαστάσεις- ξεπερνά τις δυνατότητες της χώρας για επιτυχή διαχείριση, και καταλήγει σε μια υποτυπώδη διαχείριση, αν και σίγουρα τα πράγματα θα μπορούσαν να ήταν καλύτερα τα τελευταία χρόνια, εφόσον είχαν τηρηθεί κάποιοι κανόνες.
Σε ότι αφορά τις φυλακές, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο αριθμός των κρατουμένων είναι τεράστιος, και οι συνθήκες κράτησης σε πολλές περιπτώσεις δεν συνάδουν με αυτές της αξιοπρεπούς διαβίωσης. Επιπλέον, τα φαινόμενα συγκρούσεων μεταξύ κρατουμένων ή και βίαιων θανάτων προκαλούν θλίψη και προβληματισμό.
Ωστόσο, η λύση του προβλήματος του υπερπληθυσμού δεν πιστεύω ότι μπορεί να είναι η με συνοπτικές διαδικασίες αποφυλακίσεις. Η χώρα πρέπει να προχωρήσει σε ένα πρόγραμμα κατασκευής νέων σωφρονιστικών ιδρυμάτων, με σύγχρονες διεθνείς προδιαγραφές, οι οποίες θα διασφαλίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα των κρατουμένων.
Αλλά πέραν αυτού βασικός πυρήνας των προσπαθειών μας πρέπει να είναι η προσφορά δυνατοτήτων μόρφωσης και εκπαίδευσης στους κρατούμενους. Και πραγματικά με χαροποιεί το γεγονός ότι διαβάζω θετικές εκτιμήσεις για ανάλογες δραστηριότητες.
Η Έκθεση μνημονεύει «την καλή λειτουργία των Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας, της οποίας τα ευεργετικά αποτελέσματα δεν περιορίζονται στην αξιοποίηση του χρόνου των κρατουμένων αλλά επεκτείνονται και στις προοπτικές αποκατάστασης μετά την αποφυλάκιση. Πολλά σχολεία έχουν πετύχει να προσελκύσουν δωρεές ιδρυμάτων και εποικοδομητική συνεργασία με τοπικούς φορείς».
Παρατίθενται παραδείγματα, όπως στην Κέρκυρα, όπου έχει αναπτυχθεί Ψηφιακή Βιβλιοθήκη σε συνεργασία με το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, στο Κατάστημα Κράτησης Λάρισας –στην ιδιαίτερη πατρίδα μου- όπου μεταξύ άλλων λειτουργεί μουσείο με έργα κρατουμένων, στο Κατάστημα Κράτησης Τρικάλων, με υποδειγματική αίθουσα ηλεκτρονικών υπολογιστών και βραβεύσεις σε διεθνείς μαθητικούς διαγωνισμούς κινηματογραφικών ταινιών, αλλά και στα Καταστήματα Κράτησης Κορίνθου, Πάτρας και στο Ειδικό Αγροτικό Κατάστημα Κράτησης Νέων Κασσαβέτειας αλλά και αλλού.
Από τις επισκέψεις μου στις φυλακές με την Ειδική Επιτροπή Σωφρονιστικού Συστήματος της Βουλής, διαπίστωσα ότι η πλειοψηφία των κρατουμένων είναι αλλοδαποί. Ως εκ τούτου, αυτό που προέχει είναι να προωθηθούν τα προγράμματα της ελληνικής γλώσσας, ώστε κάπως αυτοί οι άνθρωποι να ενσωματωθούν στο περιβάλλον που βρίσκονται. Αυτό πιστεύω θα επιδράσει θετικά και στον ψυχισμό τους.
Στο Μεταναστευτικό, με δεδομένη την υπάρχουσα μεταναστευτική κρίση, και τις ροές που συνεχίζονται, με ευθύνη της Τουρκίας, στα νέα Προαναχωρησιακά Κέντρα, που έχουν εξαγγελθεί για όσους δεν δικαιούνται άσυλο, θα πρέπει να είναι κατοχυρωμένα τα ατομικά τους δικαιώματα. Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι ο εγκλεισμός εντός των Κέντρων δεν έχει τιμωρητική διάθεση, αλλά είναι το μεταβατικό στάδιο που προηγείται των προβλεπόμενων επιστροφών.
Κλείνοντας θεωρώ ότι το έργο του Συνηγόρου του Πολίτη είναι πολύ χρήσιμο, και πιστεύω ότι η Έκθεσή του συνιστά ένα εργαλείο που μπορεί να προσφέρει στην επίλυση προβλημάτων και βελτίωση στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Με αυτές τις σκέψεις θέλω να καλωσορίσω τον Συνήγορο του Πολίτη και να του δώσω τον λόγο για να μας παρουσιάσει την Έκθεση για το 2018».
back to top