Τίρανα, 13 Φεβρουαρίου 2026
Εισήγηση
Γενικού Γραμματέα της Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ορθοδοξίας
Δρ Μάξιμου Χαρακόπουλου
στην παρουσίαση του τόμου:
«Αγία Σοφία. Οι Ναοί της του Θεού Σοφίας ανά τον κόσμο».
στην Ακαδημία των Τιράνων
Μακαριώτατε αρχιεπίσκοπε της αυτοκέφαλης εκκλησίας της Αλβανίας, άξιε διάδοχε του μακαριστού αρχιεπισκόπου κυρού Αναστασίου,
Σεβαστοί εκπρόσωποι των θρησκευτικών κοινοτήτων της καθολικής και ευαγγελικής εκκλησίας και των μπεκτασί και μουσουλμάνων,
Εξοχότατε κ. Πρόεδρε της Βουλής της Αλβανίας,
Αγαπητοί συνάδελφοι βουλευτές από την Αλβανία, τη Ρουμανία και την Κύπρο,
Αξιότιμε κ. Πρόεδρε της Ακαδημίας των Τιράνων,
Κυρίες και κύριοι Ακαδημαϊκοί,
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι,
Είναι μεγάλη η χαρά και η ικανοποίησή μας που κατέστη δυνατή η πραγματοποίηση της παρουσίασης στα Τίρανα του τόμου που εξέδωσε η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση Ορθοδοξίας με τίτλο «Οι Ναοί της του Θεού Σοφίας ανά τον κόσμο».
Για την ευόδωση αυτού του στόχου θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον Πρόεδρο της Βουλή της Αλβανίας, όπως επίσης και τον Προέδρο της Ακαδημία των Τιράνων. Άλλωστε, ως ΔΣΟ είχαμε πάντα ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με το αλβανικό κοινοβούλιο και η εκπροσώπησή του στον διεθνή θεσμό μας, που αριθμεί άνω των 25 κοινοβουλίων κρατών-μελών, είναι κατά κανόνα αδιάλειπτη και ενεργή.
Ιδιαίτερα, ευχαριστώ τον καλό μας φίλο, τον ευσχήμονα βουλευτή Βαγγέλη Ντούλε, όπως και το επί σειρά ετών ενεργό μέλος της ΔΣΟ, τον λόγιο π. βουλευτή και υπουργό Γκέντς Πόλο, για τις προσπάθειες που κατέβαλαν για τη σημερινή παρουσίαση, αλλά και εν γένει για τη γόνιμη συνεργασία που έχουμε όλα αυτά τα χρόνια στους κόλπους της Οργάνωσής μας.
Κυρίες και κύριοι,
Θεωρούσαμε ότι η Αλβανία, δεν έπρεπε να λείψει από τον πολύ μακρύ κατάλογο των παρουσιάσεων αυτού του Τόμου, στις οποίες συγκαταλέγονται, μεταξύ πολλών άλλων, πόλεις όπως η Αθήνα, η Ρώμη, το Κάιρο, η Ουάσιγκτον, οι Βρυξέλλες, η Σόφια, το Αμμάν, το Βουκουρέστι, το Λονδίνο, η Τασκένδη, το Μόναχο, η Βενετία, η Καρλσρούη.
Γεωπολιτικά, η χώρα σας συνιστά ένα κομβικό σημείο των Βαλκανίων, και μάλιστα βρίσκεται σε μια διαδικασία ένταξης στον θεσμό που ενώνει την μεγάλη ευρωπαϊκή οικογένεια, την ΕΕ.
Έναν θεσμό που συμπυκνώνει και εφαρμόζει με συνέπεια τις αρχές του κράτους δικαίου, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των ελευθεριών του ανθρώπου.
Ταυτόχρονα, η Αλβανία έχει το προνόμιο να εμπεριέχει στον θρησκευτικό της πολιτισμό διάφορες θρησκείες και δόγματα. Μεταξύ αυτών και την Ορθοδοξία, η οποία στη χώρα αυτή έχει βαθιές και γερές ρίζες που φθάνουν στους πρωτοχριστιανικούς και πρωτοβυζαντινούς αιώνες.
Διότι αγαπητοί φίλοι, ο ευρύτερος χώρος των Βαλκανίων, της ανατολικής Ευρώπης, της Μικράς Ασίας, αλλά και της Μέσης Ανατολής σφραγίστηκε καθοριστικά, στον ένα ή στον άλλο βαθμό, από τον απαράμιλλο βυζαντινό πολιτισμό.
Εδώ στην Αλβανία, μετά την πτώση του πλέον αθεϊστικού καθεστώτος στην Ευρώπη, η Ορθοδοξία ξαναβρήκε τη λάμψη της.
Κι αυτό οφείλεται πρωτίστως στο όραμα, στην πίστη, στον αγώνα και το έργο ενός ανθρώπου, του μακαριστού πρώην Αρχιεπισκόπου Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας Αναστασίου.
Του άνθρωπο, που ενσάρκωσε τις υψηλότερες αξίες του Χριστιανισμού: την αγάπη και την προσφορά προς τον συνάνθρωπο, την ανοχή και την καταλλαγή, την αλληλεγγύη και την ανιδιοτέλεια.
Η φωτεινή αυτή προσωπικότητά της Οικουμενικής Ορθοδοξίας αποτελεί διαχρονικό υπόδειγμα για όλες τις επερχόμενες γενιές.
Μια από τις αρχές που εφήρμοσε στα χρόνια της ποιμαντορίας του ο μακαριστός Αναστάσιος ήταν και αυτή του σεβασμού προς τον Άλλον, προς την άλλη άποψη, την άλλη θρησκεία. Κάτι που αναδείχθηκε με τον πλέον εκκωφαντικό τρόπο κατά την πάνδημη εξόδιο ακολουθία του.
Αυτή την αρχή ερχόμαστε και εμείς σήμερα να αναδείξουμε με την παρουσίαση αυτού του Τόμου με τις 37 Εκκλησίες της Αγίας Σοφίας που εντοπίζονται σε μια τεράστια γεωγραφική ακτίνα, από τη Σκωτία και τον Ατλαντικό ωκεανό έως τη Μαντζουρία της Κίνας και τον Ειρηνικό.
Πρόθεσή μας είναι να αφυπνίσουμε τη διεθνή κοινότητα για αυτό που έχει συμβεί στη σημαντικότερη, την ιστορικότερη και ωραιότερη από όλες αυτές τις εκκλησίες που είναι αφιερωμένες στην του Θεού Σοφία. Την Αγιά Σοφιά στην Κωνσταντινούπολη.
Το αγλάισμα αυτό της Οικουμένης, που οικοδομήθηκε την εποχή του αυτοκράτορος Ιουστινιανού, από Μικρασιάτες αρχιτέκτονες, και που στάθηκε Φάρος της Ορθοδοξίας μέσα στους αιώνες.
Αλλά που δυστυχώς, με μια ακατανόητη απόφαση, ο Ναός, που λειτουργούσε με απόφαση του τουρκικού κράτους έως το 2020 ως μουσείο, μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος.
Και έκτοτε είναι εκτεθειμένος στην αθρόα προσέλευση ενός τεραστίου πλήθους σε καθημερινή βάση, θέτοντας σε κίνδυνο την στατικότητα του οικοδομήματος. Το καμπανάκι του κινδύνου κρούουν κατ’ επανάληψη και Τούρκοι επιστήμονες.
Για την αξιολόγηση της πράξης εκείνης, θα παραθέσω αυτούσια τα λόγια του μακαριστού Αναστασίου, που τον Ιούλιο του 2020 είπε ότι είναι «ένα είδος πολιτιστικής επιθέσεως, πολιτιστικού τζιχάντ. Τα τελευταία χρόνια όλοι οι σοβαροί, τόσο χριστιανοί όσο και μουσουλμάνοι, καταδικάζουν κάθε μορφή ιερού πολέμου, τζιχάντ.
Υπάρχει μια ισλαμική ευαισθησία μέχρι τώρα που έχει σεβαστεί την ομορφιά της Αγίας Σοφίας.
Ο άκριτος όμως φανατισμός ζητεί να εκμεταλλευτεί, να κλέψει το κάλλος του πιο ωραίου Ναού της αδιαίρετης Χριστιανοσύνης.
Η απόφαση αυτή ανήκει στις τραγικές αποφάσεις και ενέργειες που ναρκοθετούν τη μεγαλύτερη ελπίδα και προσπάθεια της εποχής μας. Την ειρηνική συνύπαρξη των θρησκειών και των πολιτισμών.
Αυτή η απόφαση μάς γυρίζει πίσω σε σκοτεινές ιστορικές πτυχές και πραγματικά έχει δημιουργήσει μια πραγματική απορία και αγανάκτηση ότι μια χώρα σαν την Τουρκία που επιθυμεί να είναι στην πρωτοπορία, διαλέγει έναν ρόλο καθυστερημένης πολιτιστικής οπισθοφυλακής».
Κυρίες και κύριοι,
Νομίζω ότι τα σοφά αυτά λόγια θέτουν το όλο ζήτημα στις σωστές του διαστάσεις, αλλά και όλους μας, ιδιαίτερα όσοι έχουν θέσεις εξουσίας, ενώπιον των ευθυνών μας, απέναντι στην ιστορία, το δίκαιο και την αλήθεια.
Ιδιαίτερα σε μια εποχή, που οι αξίες αυτές φαίνεται να δεινοπαθούν, η Αγία Σοφία και η διάσωσή της συνιστούν έναν ευγενή στόχο, στον οποίο αναζητούμε συνοδοιπόρους, και είμαστε βέβαιοι ότι θα τους βρούμε και ανάμεσά σας.
Σας ευχαριστώ.