Αργυρόκαστρο, 16 Φεβρουαρίου 2026
Εισήγηση
Γενικού Γραμματέα της Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ορθοδοξίας
Δρ Μάξιμου Χαρακόπουλου
στην παρουσίαση του τόμου:
«Αγία Σοφία. Οι Ναοί της του Θεού Σοφίας ανά τον κόσμο».
στο Αργυρόκαστρο
Σεβασμιώτατε μητροπολίτη Αργυροκάστρου κ. Ναθαναήλ,
Σεβαστοί πατέρες,
Αγαπητοί συνάδελφοι βουλευτές, του Ρουμανικού Κοινοβουλίου κ. Ιωάννη Βουλπέσκου, της Αλβανικής Βουλής κ. Βαγγέλη Ντούλε, και της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κύπρου κ. Ηλία Μυριάνθους,
Αξιότιμε Γενικέ Πρόξενε της Ελλάδος στο Αργυρόκαστρο,
Κύριε επικεφαλής της Frodex,
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι, φίλες και φίλοι,
Η παρουσίαση στην πόλη του Αργυροκάστρου του Τόμου που έχει εκδώσει η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση Ορθοδοξίας για τους Ναούς της Αγίας Σοφίας, συνιστά για εμάς ένα πραγματικά ευτυχές γεγονός.
Διότι, ο τόπος σας έχει μια μακρά ιστορία, ένα βαθύ αποτύπωμα από τους πολιτισμούς που επηρέασαν ολόκληρο τον βαλκανικό χώρο. Από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα.
Και αυτό αντανακλάται στην θρησκευτική αλλά και εθνοτική ταυτότητα των κατοίκων της. Που καταδεικνύει με τον πιο ανάγλυφο τρόπο τους σταθμούς αυτής της μακράς ιστορικοπολιτισμικής διαδρομής.
Η Αλβανία και οι περιοχές όπως είναι το Αργυρόκαστρο, οι Άγιοι Σαράντα, η Κορυτσά, μας δείχνουν και κάτι άλλο. Την αναπόσπαστη σχέση που διατηρεί ο άνθρωπος με τις παραδόσεις αλλά και τη θρησκευτική πίστη του.
Γιατί, τι άλλο μας αποκαλύπτει το γεγονός ότι οι δεκαετίες της πλέον καταπιεστικής και ολοκληρωτικής αθεϊστικής πολιτικής στην Ευρώπη απέτυχαν παταγωδώς.
Με την πτώση του καθεστώτος, που ίδρυσε ένας άνθρωπος που καταγόταν απ’ αυτήν ακριβώς την πόλη, επάνω στα ερείπια των κατεστραμμένων εκκλησιών και μονών, άνθισαν νέες. Και ο σταυρός, για μια ακόμη φορά, αναδείχθηκε και πάλι τροπαιούχος.
Κι αυτό συνέβη για δύο βασικούς λόγους. Ο ένας είναι γιατί εσείς, οι γονείς σας, οι παππούδες και οι γιαγιάδες σας, διατηρήσατε εντός σας τα πιστεύω σας.
Ο φόβος, η καταστολή, οι φυλακίσεις και οι εξορίες δεν κατάφεραν να τα εξοντώσουν. Γιατί από την ψυχή του ανθρώπου κανένα καθεστώς και κανένας μηχανισμός δεν μπορεί να εκτοπίσει την αλήθεια αν ο άνθρωπος δεν το επιθυμεί.
Ο άλλος λόγος της νίκης της πίστης επί της λήθης ήταν η ευλογία της έλευσης, κυριολεκτικά Θεία χάριτι, ενός αγίου ανθρώπου, που αναγέννησε εκ της τέφρας την Εκκλησία της Αλβανίας.
Γιατί, ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος, με τη σοφία και την αγάπη του ανέστησε αυτό που κάποιοι νόμισαν ότι ήταν «νεκρό».
Και δικαίως, όλοι εσείς τον θεωρείτε ως τον πνευματικό σας πατέρα. Η μνήμη του και το έργο του θα παραμείνουν ζωντανά εσαεί.
Ωστόσο, η τραγική εμπειρία σας, όπως και των άλλων λαών που βίωσαν τις ακρότητες του υπαρκτού σοσιαλισμού, θεωρούμε ότι θα έπρεπε να αποτελέσει ένα διδακτικό μάθημα και για την Ευρώπη.
Για την αξία της θρησκείας και των ηθικών και πνευματικών αξιών που αυτή φέρει ως θεσμός. Αλλά και της προσφοράς της Εκκλησίας, της εκκλησιαστικής ζωής στον κοινωνικό βίο.
Αυτό, όμως, δεν συνέβη. Αντιθέτως, διαπιστώνουμε ότι στην Ευρώπη, οι χριστιανικές αξίες από κάποιους κύκλους παραμερίζονται, και προωθείται το μοντέλο μιας άθρησκης Ευρώπης.
Πριονίζουμε, δηλαδή, μόνοι μας έναν βασικό πυλώνα του ευρωπαϊκού πολιτισμού, καθώς όπως είχε πει και ο Πωλ Βαλερύ, αυτός εκτός από τον χριστιανισμό θεμελιώνεται στο αρχαίο ελληνικό πνεύμα και το ρωμαϊκό δίκαιο.
Βεβαίως, η Ευρώπη, ως Ευρωπαϊκή Ένωση, παραμένει το προπύργιο της Δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των εθνικών και θρησκευτικών μειονοτήτων, όπως αυτά πηγάζουν από τις ευρωπαϊκές και διεθνείς συνθήκες.
Είναι ένας χώρος που η ελευθερία είναι το σημαντικότερο αγαθό.
Για αυτό τον λόγο ευελπιστούμε η Αλβανία, εκπληρώνοντας το συντομότερο όλες τις προαπαιτούμενες προϋποθέσεις που προβλέπονται για τα υποψήφια μέλη, να ενταχθεί πλήρως στην ΕΕ, μαζί και με τα υπόλοιπα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας θα συμβάλει στην εμπέδωση της ειρήνης και την ενίσχυση της Ευρώπης ως διακριτού πόλου στο παγκόσμιο άκρως ανταγωνιστικό σύστημα.
Εμείς οι συμμετέχοντες στη ΔΣΟ, μιας διεθνούς οργάνωσης στους κόλπους της οποίας δραστηριοποιούνται εκπρόσωποι άνω των 25 κοινοβουλίων, επιδίωξή μας είναι να προάγουμε τις χριστιανικές αλλά και συνάμα πανανθρώπινες αξίες της καταλλαγής, της αλληλοσυνεννόησης και της συνεργασίας μεταξύ των ανθρώπων, των λαών και των κρατών, ανεξαρτήτου της εθνοτικής και θρησκευτικής τους ταυτότητας.
Αρχές που υπηρέτησε στο ακέραιο ο μακαριστός Αναστάσιος ως ποιμενάρχης της Εκκλησίας της Αλβανίας.
Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν πιστεύουμε ότι είναι απαραίτητος και ο σεβασμός στα λατρευτικά μνημεία κάθε θρησκείας.
Ως εκ τούτου, η οργάνωσή μας αποφάσισε να ξεκινήσει μια εκστρατεία αφύπνισης της διεθνούς κοινής γνώμης για την απαράδεκτη από κάθε άποψη μετατροπή της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη σε μουσουλμανικό τέμενος.
Ο Ναός αυτός, όπως καλά γνωρίζετε, αποτέλεσε από τον 6ο αιώνα που οικοδομήθηκε, τον Φάρο του Χριστιανισμού.
Το αρχιτεκτονικό αυτό αριστούργημα εξέφραζε την χριστιανική κοσμοαντίληψη, όπως αυτή διαμορφώθηκε στην αυτοκρατορία του Βυζαντίου, του κράτους δηλαδή αυτού, του οποίου όλοι είμαστε πολιτισμικοί απόγονοι.
Από τότε, την εποχή του αυτοκράτορος Ιουστινιανού, όταν ακόμη η χριστιανοσύνη ήταν ενιαία και αδιαίρετη, η Αγία Σοφία έγινε κέντρο αναφοράς για όλους τους πιστούς, ο χώρος που το θρησκευτικό δέος για την πνευματικότητά του συνδεόταν άρρηκτα με τον γήινο θαυμασμό για την ομορφιά του.
Δυστυχώς, αυτή η μοναδική αξία του Ναού, που άλλωστε έχει αναγνωριστεί και από την ΟΥΝΕΣΚΟ η οποία τον έχει συμπεριλάβει στα προστατευόμενα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, δεν γίνεται σήμερα σεβαστή.
Παρά το γεγονός ότι η Αγία Σοφία για δεκαετίες λειτουργούσε ως Μουσείο, με απόφαση του τουρκικού κράτους, αυτό άλλαξε το 2020.
Πλέον ο Ναός έγινε τζαμί, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Δηλαδή την αθρόα, καθημερινή επίσκεψη χιλιάδων ανθρώπων, που προκαλούν φθορές και θέτουν σε κίνδυνο ακόμη και τη στατικότητα του οικοδομήματος, όπως καταγγέλλουν και Τούρκοι ακαδημαϊκοί.
Για τον λόγο αυτό, με τις παρουσιάσεις του Τόμου αυτού ανά την υφήλιο, που έχει μεταφραστεί σε 15 γλώσσες, προσπαθούμε να μην επιτρέψουμε το ζήτημα της Αγίας Σοφίας να λησμονηθεί.
Ευελπιστούμε ότι η πίεση πολιτικών αξιωματούχων, θρησκευτικών ηγετών, διεθνών οργανισμών, μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας και κυρίως των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, μπορεί να αποκαταστήσει την κανονικότητα στην Αγία Σοφία.
Σε αυτήν την προσπάθεια είμαστε βέβαιοι ότι θα σας βρούμε και εσάς συνοδοιπόρους.
Σας ευχαριστώ.
