20-06-10_

Η πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δικαίωσε το Οικουμενικό Πατριαρχείο σχετικά με το Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου. Η αντιδικία αφορούσε το ιστορικό «Ορφανοτροφείο Αρρένων της Πριγκήπου», το μεγαλύτερο ξύλινο κτήριο στον κόσμο, το οποίο οι τουρκικές αρχές είχαν δεσμεύσει παρανόμως από το 1964, και αρνούνταν να αποδώσουν στο Φανάρι. Εντός τριών μηνών η Τουρκία οφείλει να επιστρέψει το κτήριο στο νόμιμο ιδιοκτήτη του.

Η απόφαση αυτή καθεαυτή έχει μια ιστορική σημασία καθώς αναγνωρίζει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο το δικαίωμα να κατέχει και να διαχειρίζεται περιουσία, δικαίωμα που η Τουρκία αρνείται έως τώρα, καθώς δεν αποδέχεται ότι το Πατριαρχείο έχει νομική προσωπικότητα. Με αυτό τον τρόπο αφενός ενισχύεται η προσπάθεια για την αναγνώριση της νομικής προσωπικότητας του Πατριαρχείου και αφετέρου ανοίγει ο δρόμος για την επιστροφή και άλλων περιουσιακών στοιχείων που έχουν υφαρπάξει οι τουρκικές αρχές.

Πέραν της συγκεκριμένης νομικής διαμάχης μεταξύ των αρχών της γείτονος και του Πατριαρχείου, η απόφαση συμβάλλει και στην ανάδειξη των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η έδρα της Ορθοδοξίας στην Κωνσταντινούπολη από το τουρκικό κράτος. Μια συμπεριφορά που αποτελεί αγκάθι στις διμερείς σχέσεις Αθήνας – Άγκυρας αλλά πλέον και κριτήριο για την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας. Ωστόσο η Άγκυρα, παρά τις ρητές δεσμεύσεις που έχει αναλάβει για σεβασμό των μειονοτήτων, εξακολουθεί να αρνείται την αναγνώριση της οικουμενικότητας του Πατριαρχείου και προβάλει απαιτήσεις που σχετίζονται με τη μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη για να επιτρέψει την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης.

Σε μια δύσκολη περίοδο για την πατρίδα μας, είχαμε την πρόσφατη επίσκεψη του Τούρκου πρωθυπουργού Ταγίπ Ερντογάν, η οποία κινήθηκε στο πλαίσιο της στρατηγικής «μηδενικών προβλημάτων» με τα γειτονικά κράτη, που διακηρύσσει ο επί των Εξωτερικών υπουργός του Αχμέτ Νταβούτογλου. Όμως, παρά τις λεκτικές διακηρύξεις καλών προθέσεων του τούρκου πρωθυπουργού, δεν υπήρξε η παραμικρή μετακίνηση από τις πάγιες τουρκικές επιδιώξεις έναντι της Ελλάδας. Η ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο αμφισβητείται καθημερινά, το casus belli δεν αίρεται, η αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν προχωράει, εντείνονται οι προσπάθειες παρέμβασης κύκλων της Τουρκίας στην ελληνική Θράκη. Μια πολιτική που εκφράζεται με χαρακτηριστική εμμονή, παρότι η χώρα μας έχει κάνει επανειλημμένα ανοίγματα προς τη γείτονα και έχει στηρίξει έμπρακτα την τουρκική υποψηφιότητα για ένταξη στην Ε.Ε.

Ας ελπίσουμε ότι η είδηση της άδειας των τουρκικών αρχών στον Οικουμενικό Πατριάρχη να τελέσει λειτουργία το Δεκαπενταύγουστο στην ιστορική μονή Σουμελά στον Πόντο, 87 χρόνια μετά την τελευταία λειτουργία στο μοναστικό προπύργιο της Μαύρης Θάλασσας δεν είναι απλά μια κίνηση εντυπωσιασμού, που στοχεύει στην προσέλκυση τουριστών.

13-06-10_

Η κρίση της ελληνικής οικονομίας έχει οπωσδήποτε τις ιδιομορφίες της. Η επικέντρωση, όμως, στην δική μας περίπτωση ως αυτόνομο σύμπτωμα δεν δίνει ολοκληρωμένες απαντήσεις. Αυτό που συμβαίνει είναι κάτι πολύ ευρύτερο από την δική μας κακοδαιμονία. Και είμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε ορθή διάγνωση αν θέλουμε να ανακάμψουμε ως οικονομία και κοινωνία.

Όπως καταδεικνύουν τα στοιχεία, σε πλανητικό επίπεδο εκτυλίσσεται μια διαφορετική φάση της παγκοσμιοποίησης με αφετηρία τουλάχιστον την κρίση του 2008. Οι οικονομικές πραγματικότητες που προέκυψαν οδηγούν με ταχύτητα σε μια πρωτοφανή ρευστότητα και τις γεωπολιτικές ισορροπίες. Το οικονομικό κέντρο του κόσμου μεταφέρεται στην Ασία ενώ οι νέες δυνάμεις που αναδύονται διεκδικούν επιτακτικά ρόλο στα παγκόσμια πράγματα.

Ο Δυτικός κόσμος, στον οποίο ανήκει ουσιαστικά η Ελλάδα, παρουσιάζει σημάδια κόπωσης, όχι μόνο στο οικονομικό τομέα. Παρά την έκρηξη της πληροφορίας και της γνώσης, όπου ακόμη τα πρωτεία τα κατέχει η Δύση, κυριαρχεί η έλλειψη συνολικού οράματος - εύφορο έδαφος, για την ανάπτυξη ακραίων απόψεων, που υποδαυλίζει η οικονομική κρίση.

Είναι χαρακτηριστική η απογοήτευση που προκαλεί η αδυναμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να λειτουργήσει με όρους ουσιαστικής αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών. Το αποτέλεσμα είναι να ενισχύονται οι δυνάμεις των ευρωσκεπτικιστών.

Αναμφισβήτητα η Ελλάδα, σε αυτές τις συνθήκες, πέρα από τις πολιτικές για την υπέρβαση της οικονομικής κρίσης πρέπει να ιεραρχήσει τις γεωστρατηγικές της προτεραιότητες.

Να ενδυναμώσει συμμαχίες στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως με αυτά τα κράτη που υπάρχει η παράδοση συνεργασίας και συναντίληψης για την πορεία της Ευρώπης.

Ταυτόχρονα, όμως, να εκμεταλλευθούμε το προνόμιο να παραμένουμε στο σταυροδρόμι ευρύτερων πολιτισμικών συσσωματώσεων. Να αποκτήσουμε σχέσεις αμοιβαίας ωφέλειας με τους συμμάχους μας λόγω της χρησιμότητάς και του διακριτού μας ρόλου. Ως χώρα των συνόρων η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να κερδίζει όχι μόνο από αυτή τη συνάντηση, αλλά και από τις αντιθέσεις που εκδηλώνονται.

Κάτι που αντιλήφθηκε και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής όταν αγωνίστηκε και πέτυχε την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ με το δόγμα του «ανήκομεν εις τη δύση».

Στην αναζήτηση μιας οραματικής και συγχρόνως ρεαλιστικής πρότασης οφείλουμε, όμως, να ξαναδούμε και το ζήτημα της σύγχρονης ταυτότητας του ελληνισμού. Και αυτό μέσα από το πρίσμα της διαχρονικότητάς του και της απάντησης των προκλήσεων του αύριο.

Ανάλογη διαδικασία, ανάδειξης των ταυτοτήτων και ενίσχυση του έθνους-κράτους που δεν αντιφάσκει στο διεθνοποιημένο περιβάλλον, επισυμβαίνει σε όλο τον ευρωπαϊκό χώρο.

Η δημιουργική σχέση του χθες με το αύριο είναι στοιχείο επιβίωσης του έθνους μας. Όπως έξοχα το διατύπωσε και ο Σεφέρης: «σβήνοντας κανείς ένα κομμάτι από το παρελθόν, είναι σαν να σβήνει και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον …»!

30-05-10_

Βιώνουμε μια πρωτόγνωρη, για τα πρόσφατα πολιτικά χρονικά, ατμόσφαιρα. Το τέλος του μεταπολιτευτικού κύκλου συμπίπτει με την αυξανόμενη δυναμική της τάσης γενικευμένης απαξίωσης του πολιτικού συστήματος. Εάν δεν θέλουμε να εθελοτυφλούμε, τα ακραία συνθήματα στο προαύλιο της Βουλής συνιστούν μια έκφραση συσσωρευμένης κοινωνικής οργής.

Σε συνθήκες οξύτατης οικονομικής κρίσης, οι πολίτες συνειδητοποιούν με οδυνηρό τρόπο ότι το βιοτικό τους επίπεδο βυθίζεται με ταχύτητα και μάλιστα χωρίς ελπίδα γρήγορης επανόδου. Εύλογα, το νέο αρνητικό περιβάλλον στρέφει την κοινωνία στην αναζήτηση υπευθύνων, για τους οποίους απαιτεί να «ριφθούν στην πυρά».  Στο στόχαστρο τοποθετείται κυρίως, ίσως όχι άδικα, ο πολιτικός κόσμος, για τις λανθασμένες επιλογές που μας οδήγησαν στα σημερινά αδιέξοδα. Η πολιτική τάξη κατηγορείται για την αναποτελεσματικότητα των στρατηγικών της  και για ζητήματα διαφθοράς και σκανδάλων.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, το οποίο και για λόγους αύξησης της θεαματικότητας υποδαυλίζεται από πολλά μέσα ενημέρωσης, «τσουβαλιάζονται» οι πάντες. Η χρεοκοπία της χώρας αποδίδεται συλλήβδην στον πολιτικό κόσμο.

Αναμφίβολα, η ευθύνη πρωτίστως βαραίνει τα δύο μεγάλα κόμματα εξουσίας, που διαχειρίστηκαν τις τύχες της χώρας τα τελευταία 36 έτη. Από εκεί και πέρα, όμως, ουδείς αναμάρτητος. Ας βάλουμε το δάκτυλό μας επί των τύπων των ήλων και να εξετάσουμε το ρόλο των ταγών της κοινωνίας. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνω τον πνευματικό κόσμο, τις συνδικαλιστικές ηγεσίες, τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης, τα κόμματα της ήσσονος αντιπολίτευσης. Θα διαπιστώσουμε ότι και εκεί επιμερίζονται ευθύνες είτε δια των πράξεών τους είτε ακόμη και δια της σιωπής τους.

Οι παθογένειες που μας οδήγησαν στη σημερινή απαξίωση είναι γνωστές: οι πελατειακές σχέσεις, το υπερτροφικό κράτος, η διαφθορά, οι συντεχνιακές αντιλήψεις, που λειτουργούν ως τροχοπέδη σε κάθε μεταρρύθμιση, η νοοτροπία της «αρπαχτής» που διατρέχει όλη την ελληνική κοινωνία.

Οι διαπιστώσεις αυτές δεν στοχεύουν να σμικρύνουν τις πολιτικές ευθύνες, όπου υπάρχουν. Επιδιώκουν να αναδείξουν με ρεαλισμό όλο το δίχτυ των προβλημάτων που μας περισφίγγει μέχρι ασφυξίας. Τον πρώτο λόγο, πάντως, για την φυγή στο μέλλον την έχει ο πολιτικός κόσμος, ο οποίος βρίσκεται ενώπιον μιας κρίσιμης για το μέλλον του τόπου επιλογής. Να τολμήσει να σπάσει τα δεσμά του με το παρελθόν ή να βουλιάξει στο βούρκο των αμαρτιών του παρελθόντος.

Όσοι ασχολούμαστε με τα κοινά από θέσεις ευθύνης οφείλουμε να δείξουμε ότι λάβαμε το μήνυμα της κοινωνίας και το μετατρέπουμε σε πράξεις με θεσμικές αλλαγές ουσίας, για να ανακτήσει και πάλι η πολιτική την αξιοπιστία της.

Να δεσμευτούμε ότι στην αναθεώρηση του Συντάγματος θα αλλάξει ο νόμος περί ευθύνης υπουργών. Δεν χρειάζεται να έχουμε δύο μέτρα και δύο σταθμά και να δημιουργούμε την εντύπωση ότι οι πολιτικοί τυγχάνουν ιδιαίτερης μεταχείρισης από τη Δικαιοσύνη. Θα πρέπει, ωστόσο να υπάρχει δικλείδα ασφαλείας έτσι ώστε να μην βρεθούν τα πολιτικά πρόσωπα αντιμέτωπα με μια βιομηχανία αγωγών και μηνύσεων, που απώτερο στόχο μπορεί να έχει την τρομοκράτησή τους.

Να αλλάξουμε, επίσης, τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε το θέμα της ασυλίας των βουλευτών. Θα μπορούσε να λειτουργεί μια επιτροπή δικαστικών παραγόντων που να ξεκαθαρίζει ποια αδικήματα δεν έχουν καμία σχέση με την άσκηση πολιτικών καθηκόντων και αυτά να μην έρχονται καν στη Βουλή.

Επιπλέον να ξαναδούμε τη λειτουργία των κομμάτων, τη δημοκρατική τους οργάνωση και τη χρηματοδότησή τους.

Χρειάζεται να στείλουμε το μήνυμα ότι ο πολιτικός κόσμος αντιλαμβάνεται τη δύσκολη συγκυρία που περνάμε. Η παρατεταμένη απαξίωση της πολιτικής από τους πολίτες, εκτός από το επικίνδυνο για το δημοκρατικό πολίτευμα κενό που θα δημιουργήσει, αποτρέπει και την προσέλκυση στα κοινά νέων ανθρώπων, έντιμων, με δεξιότητες και γνώση, που η πατρίδα τους έχει ανάγκη περισσότερο από ποτέ.

Όσο κατακάθεται ο κουρνιαχτός της επίσκεψης του πρωθυπουργού της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν και της πολυμελούς συνοδείας του, επιβεβαιώνεται η λαϊκή ρήση «όπου ακούς πολλά κεράσια κράτα και μικρό καλάθι».

Η υπερπροβολή της έλευσης του ισχυρού άνδρα της Τουρκίας, και η καλλιέργεια υψηλών προσδοκιών, στις οποίες αρέσκεται η κυβέρνηση του κ. Παπανδρέου, έμειναν μετέωρα μετά την αποχώρηση της τουρκικής αντιπροσωπείας.

Οι συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν σε κλίμα βαρύ για την ελληνική κοινωνία, η οποία αντικρίζει με δέος την επόμενη ημέρα των σκληρών οικονομικών μέτρων που της επιβλήθηκαν από τη συμφωνία για τον μηχανισμό στήριξης.

Η χώρα βρέθηκε να διαπραγματεύεται με την γείτονα, αποδυναμωμένη λόγω της οικονομικής κρίσης και της παρατεταμένης αρνητικής έκθεσής της στα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Και αυτό σε μια στιγμή όπου η Τουρκία τρέφοντας νέο-οθωμανικά οράματα πιστεύει και, ίσως, όχι άδικα ότι μετατρέπεται σε περιφερειακή υπερδύναμη.

Σήμερα, η κυβέρνηση παρουσιάζει σαν επιτυχία την υπογραφή 21 συμφωνιών της λεγόμενης χαμηλής πολιτικής. Ανάμεσα σε αυτές συγκαταλέγεται και η συμφωνία των υπουργείων παιδείας για την εκ νέου συγγραφή των βιβλίων της ιστορίας – παρά την πρόσφατη οδυνηρή εμπειρία με το βιβλίο της κας Ρεπούση που ξεσήκωσε την ελληνική κοινωνία. Επίσης, η συμφωνία για την επαναπροώθηση 1.000 λαθρομεταναστών ετησίως στην Τουρκία, που πρόκειται στην ουσία για μια πρωτοφανή υποχώρηση της Ελλάδας. Και είναι υποχώρηση διότι από την Τουρκία εισέρχονται πάνω από 70 χιλιάδες λαθρομετανάστες ετησίως. Επιπλέον υπάρχει ήδη συμφωνία από το 2001 για την επανεισδοχή όλων των λαθρομεταναστών, που ο ίδιος ο κ. Παπανδρέου είχε υπογράψει, και που η Τουρκία απλώς γράφει, όπως συνηθίζει, στα παλαιότερα των υποδημάτων της. Και τελικά δεν φθάνει που η Τουρκία «κουρελιάζει» τη συμφωνία, αλλά εμείς την επιβραβεύουμε δίνοντας και βίζα στα λεγόμενα πράσινα διαβατήρια (δημοσίων υπαλλήλων, στρατιωτικών και δικαστικών).

Όσον αφορά στα ζητήματα της υψηλής πολιτικής, εκεί ο κ. Ερντογάν δεν έκρυψε τις προθέσεις του:

Και σαν να μην έφθανα όλα αυτά απηύθυνε νουθεσίες προς τους δημοσιογράφους για τον τρόπο που καλύπτουν τις τουρκικές παραβιάσεις, ξεχνώντας ότι στην Ελλάδα υπάρχει εμπεδωμένο δημοκρατικό πολίτευμα και ελευθερία λόγου.

Οι σχέσεις καλής γειτονίας είναι ζητούμενο για την Ελλάδα και για όλα τα ελληνικά κόμματα. Όλοι πιστεύουμε ότι πρέπει να βρούμε τον τρόπο να συνυπάρξουμε ειρηνικά και να προωθήσουμε την ειλικρινή συνεργασία. Δεν θα πρέπει όμως, σε καμιά περίπτωση να δίνουμε τα λάθος μηνύματα ότι η πρόθεσή μας για βελτίωση του κλίματος μπορεί να γίνει με κάθε κόστος ενάντια στους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.

Ο Μάξιμος Χαρακόπουλος είναι Γραμματέας Πολιτικού Σχεδιασμού της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Λαρίσης.