06-06-10_

Τα γεγονότα είναι γνωστά. Το ΠΑΣΟΚ, πλην τριών βουλευτών του, με την ενεργό σύμπραξη του κόμματος του κ. Καρατζαφέρη και της κας Μπακογιάννη  ψήφισε τα μέτρα που συναποφάσισε με την τρόικα, το γνωστό μνημόνιο.

Η αποδοχή του μνημονίου και της αυστηρής επιτροπείας δικαιολογήθηκε ως «μονόδρομος», αποσιωπώντας πώς φθάσαμε στο αδιέξοδο της χρεοκοπίας. Ότι δηλαδή ένα πρόβλημα χρέους κατέληξε από την αδράνεια και τους ερασιτεχνισμούς της κυβέρνησης να γίνει κρίση δανεισμού.

Όταν, όμως, ο Αντώνης Σαμαράς ανακοίνωσε την απόφαση της Νέας Δημοκρατίας να καταψηφίσει το νομοσχέδιο, και να μην καταστεί «συνένοχη», το ΠΑΣΟΚ την κατηγόρησε για «έλλειμμα εθνικής υπευθυνότητας»!

Η Νέα Δημοκρατία είχε όμως ξεκαθαρίσει ότι η στάση της εκπορεύθηκε ακριβώς από αίσθημα υψηλής εθνικής ευθύνης. Και με λόγο σαφή κατέδειξε τις συνέπειες που θα έχει η εφαρμογή του μνημονίου για την ελληνική οικονομία και την κοινωνία. Μίλησε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης για το βάθεμα της ύφεσης, την έκρηξη της ανεργίας, την ασφυξία της αγοράς, την απουσία αναπτυξιακής προοπτικής, την απειλή διάρρηξης της κοινωνικής συνοχής.

Πριν ακόμη στεγνώσει το μελάνι των υποστηρικτών των κυβερνητικών επιλογών τα γεγονότα αποκαλύπτουν την γυμνή πραγματικότητα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα με το ασφαλιστικό νομοσχέδιο. Για μέρες παρακολουθούμε τις καθημερινές παραστάσεις κακού μελοδράματος από τον υπουργό Εργασίας, που προσπαθεί να μας πείσει ότι έκανε τιτάνιο αγώνα για να αποτρέψει δυσμενείς όρους για τα όρια της συνταξιοδότησης. Και τελικά αποκαλύφθηκε, για να πέσει και το τελευταίο φύλλο συκής της κυβερνητικής αξιοπιστίας, ότι οι όροι του ασφαλιστικού που περιλαμβάνονται στο μνημόνιο θα πρέπει να εφαρμοστούν απόλυτα και μάλιστα σε μερικά σημεία θα είναι ακόμη πιο δυσμενείς.

Ταυτοχρόνως, οι δείκτες της οικονομίας συνεχίζουν να βουλιάζουν: τα έσοδα υστερούν σημαντικά, ο πληθωρισμός παραμένει στα ύψη, ο δείκτης της ύφεσης αναπροσαρμόζεται προς τα πάνω και ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος παρουσίασε τη μεγαλύτερη μηνιαία αρνητική μεταβολή του τελευταίου έτους. Τα μέτρα με αναπτυξιακή διάσταση αναζητούνται ακόμη, ενώ το πρόγραμμα για τις αποκρατικοποιήσεις είναι εξόχως απογοητευτικό.

Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση σπαράσσεται από εσωτερικές έριδες και έλλειψη συντονισμού. Στο υπουργικό συμβούλιο εκτοξεύονται αλληλοκατηγορίες χωρίς ο κ. Παπανδρέου να μπορεί να επιβάλει ενιαία γραμμή. Και οι διαφωνίες αυτές σε βασικές πολιτικές επιλογές που βλέπουν το φως της δημοσιότητας συνεχίζουν να καταρρακώνουν την ψυχολογία της αγοράς.

30-05-10_

Έξι μήνες από την πανηγυρική εκλογή του Αντώνη Σαμαρά στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας είναι κατάλληλη η στιγμή να διατυπώσουμε κάποιες, χρήσιμες διαπιστώσεις για όσα συνέβησαν αυτό το διάστημα.

Πρώτον: η Ελλάδα σήμερα, όσο και να φαντάζει υπερβολικό, είναι πολύ διαφορετική από αυτήν που ήταν τον Νοέμβριο του 2009. Η χώρα βιώνει μια νέα πραγματικότητα, μετά την οδυνηρή εμπειρία της παρατεταμένης απειλής της χρεοκοπίας και κυρίως τη συμφωνία με την τρόικα ΔΝΤ, Ε.Ε. και ΕΚΤ. Βεβαιότητες ετών καταρρέουν, το βιοτικό επίπεδο των Ελλήνων οδηγείται σε οπισθοδρόμηση δεκαετιών και η ψυχολογία του λαού έχει καταρρακωθεί. Η ύφεση απλώνεται σε βάθος και διάρκεια, χωρίς να διαφαίνεται αχτίδα αναπτυξιακής προοπτικής στον ορίζοντα.  Μόνη σοβαρή επένδυση αυτή της COSCO στο λιμάνι του Πειραιά, έργο της ΝΔ που το ΠΑΣΟΚ πολέμησε ως αντιπολίτευση.

Δεύτερον: η Ευρωπαϊκή Ένωση, εν μέσω των κερδοσκοπικών πιέσεων των αγορών, εμφανίστηκε κατώτερη των περιστάσεων, χωρίς ειλικρινή και στέρεα αλληλεγγύη προς τα κράτη-μέλη. Η στάση αυτή ενισχύει τις φωνές του ευρωσκεπτικισμού και κυρίως την ανασφάλεια των πολιτών της Ευρώπης.

Τρίτον: είναι παταγώδης η αποτυχία του κ. Παπανδρέου, ο οποίος εκκινώντας από τη λαϊκιστική ρητορεία με το γνωστό «λεφτά υπάρχουν» κατέληξε στον «σοσιαλιστικό νεοφιλελευθερισμό» και στον εναγκαλισμό με το ΔΝΤ. Τα κοινωνικά στρώματα που τον στήριξαν στις πρόσφατες εκλογές του γυρίζουν ήδη την πλάτη, εξοργισμένα από την αναλγησία των πολιτικών του επιλογών.

Τέταρτον: για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες το πολιτικό σύστημα εμφανίζεται να αμφισβητείται σε τέτοια έκταση από τους πολίτες. Η απαξίωση της πολιτικής διευρύνεται επί δικαίων και αδίκων. Η αποκάλυψη των σκανδάλων του παρελθόντος διευρύνει το χάσμα μεταξύ πολιτών και πολιτικών.

Όλα τα παραπάνω είχαν ως αποτέλεσμα την επιτάχυνση του πολιτικού χρόνου. Η Νέα Δημοκρατία έπρεπε να ανταποκριθεί άμεσα στις ανάγκες των καιρών: να αντιπαλέψει τις κυβερνητικές πρακτικές με λόγο συγκροτημένο και υπεύθυνο και ταυτοχρόνως να ξεκινήσει την ριζική ανανέωση του κόμματος.

Με την αναμφισβήτητη ορμή της μαζικής συμμετοχής στην εσωκομματική εκλογή και την διάθεση της νέας ηγεσίας για ανατροπές κλήθηκε να απαντήσει σε δύο μέτωπα ταυτοχρόνως, χωρίς χρόνο προσαρμογής.

Απέναντι στην πολιτική της κυβέρνησης, η Νέα Δημοκρατία απέδειξε, σε όλες τις περιπτώσεις, ότι είχε θέσεις επεξεργασμένες που τελικά επιβεβαιώθηκαν από την ζωή. Από τις πολύμηνες παραινέσεις προς την κυβέρνηση για τη λήψη μέτρων ανάπτυξης, έως στο «όχι» στο μνημόνιο αποδεικνύεται καθημερινά ότι η Νέα Δημοκρατία είχε δίκιο σε όσα υποστήριζε.

Μπροστά μας έχουμε, όμως, τεράστιες προκλήσεις, που είμαστε «καταδικασμένοι» να τις αντιμετωπίσουμε με επιτυχία. Το κλειδί της επιτυχίας είναι το άνοιγμα στην κοινωνία και κυρίως στο ακμαίο και παραγωγικό ανθρώπινο δυναμικό της χώρας. Το 8^ο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας που θα διεξαχθεί τον επόμενο μήνα σηματοδοτεί μια σημαντική καμπή σε αυτή την πορεία.

23-05-10_

Σε συνέντευξή του ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν, με αφορμή την έλευσή του στην Ελλάδα και σε μια εμφανή προσπάθεια δημιουργίας κλίματος οικειότητας, αποκάλυψε ότι στα νεανικά του χρόνια εργάστηκε στη δούλεψη Ρωμιών της Πόλης, είχε δηλαδή Έλληνες αφεντικά. Δεν ξέρω αν αναρωτήθηκε τι έγινε και οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης, όπως και όλοι οι χριστιανοί της Ανατολής, δεν ζουν πια στα ματωμένα χώματα της Μικρασίας. Η εξαφάνιση των χριστιανικών πληθυσμών  στα εδάφη της βίαια μεταλλασσόμενης σε εθνικό κράτος οθωμανικής αυτοκρατορίας αποτέλεσε άλλοτε επίσημη και άλλοτε ανεπίσημη πολιτική της Άγκυρας καθ’ όλη τη διάρκεια του προηγούμενου αιώνα.

Η 19^η Μαΐου είναι μια σημαντική μέρα για τον Ελληνισμό, καθώς είναι Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων Ποντίων από τους Νεότουρκους και την κυβέρνηση του Μουσταφά Κεμάλ, την περίοδο 1916-1923. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 350 χιλιάδες Πόντιοι, αλλά και εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες της καθ’ ημάς Ανατολής, Αρμένιοι και Ασσύριοι βρήκαν το θάνατο. Η Γενοκτονία αποτέλεσε μια συνειδητή επιλογή του καθεστώτος των Νεότουρκων, πολιτική που ακολούθησε πιστά και ο Μουσταφά Κεμάλ, στην προσπάθεια να καταστεί η Τουρκία εθνικό κράτος.

Η αναγνώριση από το σουηδικό κοινοβούλιο στις 11 Μαρτίου 2010, με μια ιστορική απόφαση, της Γενοκτονίας των Ποντίων, των Αρμενίων και των Ασσυρίων αποδεικνύει ότι η διεθνής κοινότητα παραμένει ευαίσθητη στο θέμα της αναγνώρισης εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας που συνέβησαν στο πρόσφατο ή απώτερο παρελθόν.

Η Τουρκία αρνείται πεισματικά όλα αυτά τα χρόνια να αναγνωρίσει την ιστορική πραγματικότητα παρά τις επιπτώσεις που υπάρχουν για τη διεθνή θέση της χώρας. Πρόσφατα οι σχέσεις της Άγκυρας με τις ΗΠΑ διαταράχθηκαν σημαντικά, μάλιστα ανακλήθηκε προσωρινά ο Τούρκος πρέσβης από την Ουάσιγκτον, μετά από ψήφισμα που ενέκρινε η επιτροπή εξωτερικών υποθέσεων του Κογκρέσου για την αναγνώριση της Αρμενικής Γενοκτονίας. Αντίστοιχο ψήφισμα υπήρξε και από το κοινοβούλιο της Καταλονίας.

Η αντίφαση εντοπίζεται στο γεγονός ότι η «σύγχρονη Τουρκία» που οραματίζεται ο Ταγίπ Ερντογάν, στο πλαίσιο της στρατηγικής του νεοθωμανισμού του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου, επιδιώκει τουλάχιστον ρητορικά μια πολιτική «μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονές της». Προχώρησε σε άνοιγμα προς την Αρμενία, μάλιστα υπεγράφη και συμφωνία για τη σύσφιξη των διμερών σχέσεων στις 10 Οκτωβρίου 2009. Όμως, η άρνηση της Τουρκίας να αναγνωρίσει την Αρμενική Γενοκτονία πυροδότησε εντονότατες αντιδράσεις από την αρμενική διασπορά που οδήγησαν στο κενό τις διαπραγματεύσεις.

16-05-10_

Το τέλος της μεταπολιτευτικής περιόδου σημαδεύεται από επώδυνους σπασμούς για το κοινωνικο-οικονομικό μας οικοδόμημα. Καταρρέουν οι βεβαιότητες με τις οποίες ζήσαμε για δεκαετίες. Σε αυτή την πρώτη μεταβατική φάση της κρίσης, καθώς γίνονται αντιληπτές οι επιπτώσεις της, κυριαρχεί κλιμακούμενο το αρνητικό συναίσθημα: απογοήτευση, θυμός, οργή... Το κατάλληλο έδαφος δηλαδή για να αναπτυχθούν οι πολλαπλές και επικίνδυνες εκφράσεις του ισοπεδωτικού λαϊκισμού.

Στην κοινή γνώμη τείνει να επικρατήσει η άποψη ότι άπαντες οι πολιτικοί έχουν διαπράξει άνομες πράξεις που μας οδήγησαν στη «χρεοκοπία». Κανείς δεν θα αρνηθεί ότι όσοι είχαν τις τύχες της χώρας στα χέρια τους κατά τις πρόσφατες δεκαετίες έχουν μερίδιο ευθύνης για την πορεία που ακολουθήσαμε. Θα ήταν, όμως, παραλογισμός να «τσουβαλιάσουμε» τους πάντες κατηγορώντας τους ότι είχαν την ίδια συμπεριφορά ή ότι όλοι εσκεμμένα έβλαψαν το κοινό συμφέρον.

Αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να συγκαλυφθούν σκάνδαλα ή παρανομίες ή ότι δεν θα συζητήσουμε για τις πολιτικές ευθύνες, τα αίτια και τους λόγους που φθάσαμε ως εδώ. Αντιθέτως, η κρίση πρέπει να λειτουργήσει σαν καθαρτήριο πυρ για την πολιτική ζωή του τόπου ώστε να μπούμε στη νέα μεταπολίτευση από πιο στέρεα αφετηρία.

Την απαίτηση της κοινωνίας για κάθαρση είναι υποχρεωμένα τα ίδια τα κόμματα και οι πολιτικοί να την κάνουν σημαία τους. Για την απόδοση των ευθυνών, όμως, πρέπει να τηρηθούν οι συνταγματικοί κανόνες. Μια συντεταγμένη πολιτεία δεν στήνει κρεμάλες στο Σύνταγμα απλά για να ικανοποιηθεί το περί δικαίου αίσθημα. Και αν οι κανόνες φαίνεται ότι δεν αντιμετωπίζουν ριζικά το πρόβλημα να συμφωνήσουμε να τους αλλάξουμε. Να προχωρήσουμε σε θεσμικές αλλαγές ουσίας, όπως η  κατάργηση του νόμου περί ευθύνης υπουργών και η αλλαγή του νόμου για την ασυλία των βουλευτών.

Επιβάλλεται να συμφωνήσουμε επιτέλους ότι η τυφλή βία αλλά και η ανεξέλεγκτη δράση κάποιων, που φέρνει σε απόγνωση πολίτες και επαγγελματίες, δεν μπορεί να θεωρείται αναφαίρετο δικαίωμα και στοιχείο έκφρασης της δημοκρατίας. Όπως επίσης δεν πρέπει να επιτρέψουμε να επικρατήσουν διχαστικές λογικές μεταξύ κοινωνικών ομάδων που θα πλήξουν την κοινωνική συνοχή. Αναφέρω ενδεικτικά αυτή των ιδιωτικών εναντίον των δημοσίων υπαλλήλων, ή των κατοίκων της πόλης εναντίον των αγροτών κλπ.