Η παραίτηση του πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών, μετά την απρόκλητη επίθεση βίας που δέχθηκε από «ηρακλειδείς» της ελευθερίας διακίνησης ιδεών στα πανεπιστήμια, αποτελεί μια γροθιά στο στομάχι μιας κοινωνίας που χρόνια τώρα ανέχεται την ασυλία σε εκείνους που ουσιαστικά έχουν… συλήσει το άσυλο. Οι καταστροφές στη μνήμη του άτυχου Αλέξη Γρηγορόπουλου στα πανεπιστημιακά ιδρύματα, που ελπίζω να μη λάβουν επετειακό χαρακτήρα, θέτουν προ των ευθυνών τους όλους μας:

1) Τους πολιτικούς που φοβούμενοι ότι θα χαρακτηρισθούν ακραίοι αποφεύγουν να μιλήσουν ευθαρσώς για την ανάγκη αντιμετώπισης της μετατροπής των πανεπιστημίων σε εστίες ανομίας και χώρους προστασίας  κάθε είδους έκνομης συμπεριφοράς.

2) Την ακαδημαϊκή κοινότητα που δείχνει να έχει συμβιβαστεί με αυτή την οδυνηρή πραγματικότητα υπό το φόβο των μελών της να υποστούν ό,τι και ο πρώην πλέον πρύτανης του πανεπιστημίου Αθηνών. Παρά το κλίμα τρομοκρατίας είναι θετικό ότι ακούγονται όλο και περισσότερο θαρραλέες φωνές μεταξύ των καθηγητών.

3) Τους λειτουργούς της δικαιοσύνης και τα όργανα επιβολής της έννομης τάξης που δειλιάζουν να εφαρμόσουν την υφιστάμενη νομοθεσία για το άσυλο, προφανώς αδυνατώντας να σηκώσουν το βάρος μιας τέτοιας απόφασης που έχει φορτισθεί ιδιαίτερα σε μια κοινωνία που δεκαετίες τώρα αναμασά ιδεολογήματα του χθες.

Το πανεπιστημιακό άσυλο καθιερώθηκε σε δύσκολους καιρούς για να προστατεύει την ελεύθερη διακίνηση ιδεών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και όχι για να απαγορεύει τη διατύπωση απόψεων που δεν είναι αρεστές σε οργανωμένες μειοψηφίες που επιβάλουν με τη βία τις θέσεις τους. Η εικόνα του τανκ που εισβάλει στο πολυτεχνείο το Νοέμβρη του ’73 για να καταστείλει τη φοιτητική εξέγερση ενάντια στη δικτατορία των συνταγματαρχών δεν μπορεί να ανακαλείται σήμερα ως επιχείρημα για την ανοχή σε κακουργηματικές συμπεριφορές. Η δημοκρατία μας δεν κινδυνεύει –η Ελλάδα δόξα το Θεό είναι μέλος της ΕΕ. Και βεβαίως δεν θα απειληθεί η ελευθερία διακίνησης ιδεών στα πανεπιστήμια αν τα ιδρύματα προστατευθούν από αυτόκλητους προστάτες, που με τυφλή βία… αναζητούν φως πυρπολώντας τα.

Δυστυχώς, πολλές φορές το αυτονόητο για μια ευνομούμενη πολιτεία στο τόπο μας παραμένει ζητούμενο. Φαίνεται, όμως, πως ο κόμπος έφτασε στο χτένι. Η κοινωνία είναι πια ωριμότερη από ποτέ. Αρκεί η ήρεμη πλειοψηφία να ακουστεί. Η κυβέρνηση έχει την ευκαιρία να αντιμετωπίσει μια χρόνια παθογένεια στην τριτοβάθμια εκπαίδευση με την αξιωματική αντιπολίτευση πρόθυμη να συμβάλει εποικοδομητικά. Ας αδράξει την ευκαιρία.

Στην Ελλάδα, η ιδεολογική επικυριαρχία της αριστεράς στα πανεπιστήμια και τα ΜΜΕ δημιούργησε πολλές φορές φοβικά σύνδρομα στη φιλελεύθερη παράταξη να προβάλει την ιδεολογία της. Ενώ σε όλο τον κόσμο ο φιλελεύθερες απόψεις επικρατούν κατά κράτος, στη χώρα μας, για χρόνια υπήρχε η αίσθηση πως ο φιλελευθερισμός είναι σχεδόν στην… παρανομία. Η χαρακτηριστική έκφραση «ΠΑΣΟΚ και λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις» στην εκφώνηση εκλογικών αποτελεσμάτων στην ΕΡΤ, τη δεκαετία του ’80, δείχνει τα στερεότυπα χρόνων. Σε αυτό το πλαίσιο, η Νέα Δημοκρατία έπρεπε να δίνει εξετάσεις προοδευτικότητας, την οποία μονοπωλούσε η άλλη πλευρά. Προοδευτικότητα, όμως δεν είναι η διατήρηση προνομίων των συντεχνιών σε βάρος του κοινωνικού συνόλου, όπως συνέβαινε επί χρόνια στην προβληματική κρατική ολυμπιακή αεροπορία ή το λιμένα Πειραιώς.

Το ίδιο απολογητική έπρεπε να είναι η φιλελεύθερη παράταξη μιλώντας για την ιδέα του πατριωτισμού, που έχει ενοχοποιηθεί ταυτιζόμενη από την αριστερά και πολλούς διαμορφωτές της κοινής γνώμης με τον εθνικισμό, που είναι η νοσηρή του έκφραση. Δεν μπορεί, όμως να ποινικοποιείται η αγάπη για την πατρίδα, η αρχέτυπη ανάγκη του ανθρώπου να νιώθει ότι έχει ρίζες, σταθερό σημείο αναφοράς. Βεβαίως, ανήκουμε σε ευρύτερα υπερεθνικά σύνολα, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση. Άλλωστε, η δική μας παράταξη έδωσε τη μάχη μόνη της για την ένταξη της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Είμαστε Έλληνες Ευρωπαίοι, πολίτες του κόσμου. Το ένα δεν αναιρεί το άλλο. Αντιθέτως, το συμπληρώνει.

Η συζήτηση για την ιδεολογία της Νέας Δημοκρατίας γίνεται επίκαιρη λόγω της εκλογής νέας ηγεσίας στο κόμμα. Αναμφίβολα, οι ιδεολογικές μας αρχές δεν αλλάζουν. Άλλωστε, η ιδεολογία μας έχει δικαιωθεί παγκοσμίως. Πιστεύουμε στον κοινωνικό φιλελευθερισμό, με άλλα λόγια στο φιλελευθερισμό με ανθρώπινο πρόσωπο. Είναι ξένος προς την ιδεολογία μας ο άκρατος νεοφιλελευθερισμός, που αποθεώνει τη λειτουργία της αγοράς, λησμονώντας ότι πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται άνθρωποι με ανάγκες και προβλήματα. Όπως ξένος προς τις απόψεις μας είναι και ο ακραίος κρατικός παρεμβατισμός, που ακυρώνει τον υγιή ανταγωνισμό, που είναι προϋπόθεση ομαλής λειτουργίας των αγορών. Το κράτος έχει σημαντικό ρυθμιστικό ρόλο. Οφείλει να διασφαλίζει συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού, που αποτρέπουν την εμφάνιση μονοπωλίων και συνθηκών ζούγκλας στην κοινωνία.

Μια ευνομούμενη πολιτεία δίνει ευκαιρίες ανάπτυξης της ανθρώπινης δημιουργικότητας στο πλαίσιο ίσων ευκαιριών προς όλους. Πιστεύουμε στην ιδιωτική πρωτοβουλία, στη δημιουργικότητα που παράγει πλούτο, η δίκαιη φορολόγηση του οποίου δίνει τη δυνατότητα αναδιανομής του στις οικονομικά αδύναμες ομάδες, που χρειάζονται δίχτυ προστασίας. Δεν πρέπει να λησμονούμε, όμως ότι για να υπάρξει κοινωνική αλληλεγγύη, προϋπόθεση είναι η παραγωγή πλούτου. Η εμπειρία της «κοινωνικής πολιτικής με δανεικά» στη δεκαετία του ’80 είναι οδυνηρή. Τις συνέπειες εκείνων των επιλογών τις πληρώνουμε ακόμη.

Θέλουμε μια ανοιχτή και ελεύθερη κοινωνία, χωρίς αποκλεισμούς, που κάνει πράξη την αξιοκρατία σε κάθε τομέα του δημόσιου βίου. Ίσες ευκαιρίες, όμως, δεν μπορεί να υπάρξουν αν δεν έχουμε δημόσια παιδεία υψηλού επιπέδου, απαλλαγμένη από το βάρος της παραπαιδείας, που ορθώνει νέα ταξικά τείχη. Η δημόσια και δωρεάν παιδεία είναι όχημα κοινωνικής ανόδου και καταξίωσης παιδιών από φτωχά, λαϊκά στρώματα. Είναι προϋπόθεση δημιουργίας ισχυρής μεσαίας τάξης. Όσο βάλλεται η μεσαία τάξη, τόσο πλήττεται η κοινωνική συνοχή. Έτσι, όμως απειλούνται οι συνεκτικοί δεσμοί της κοινωνίας μας, η αίσθηση της κοινής αναφοράς, εν κατακλείδι η ίδια η συλλογική μας ταυτότητα.