Ψήφισα στο μικρό καποδιστριακό δήμο Κραννώνος στη Λάρισα, όπου είχε στηθεί μια από τις 48 κάλπες του νομού για την ανάδειξη νέας ηγεσίας της Νέας Δημοκρατίας. Εκεί ανήκει το χωριό μου και, για να πω την αμαρτία μου, πίστευα ότι δεν θα συναντήσω και ουρά από κόσμο που θα ανέμενε να ψηφίσει. Διαψεύστηκα ευχάριστα, όπως διαψεύστηκαν όλες οι προβλέψεις για μικρή συμμετοχή.

Αναρωτιόμαστε ακόμη τι ήταν εκείνο που οδήγησε σχεδόν 800 χιλιάδες πολίτες στις κάλπες. Νομίζω ότι ήταν η απόφασή τους να πάρουν τις τύχες της παράταξης στα χέρια τους! Η Νέα Δημοκρατία μέσα από μια πρωτόγνωρη συμμετοχική διαδικασία εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών που προσήλθαν στις κάλπες για την ανάδειξη της νέας της ηγεσίας, απέκτησε λαοπρόβλητο ηγέτη τον Αντώνη Σαμαρά. Αρχηγό με τη σφραγίδα της βούλησης του λαού, την οποία οφείλουμε όλοι έμπρακτα να σεβαστούμε.

Η ενεργός συμμετοχή των νεοδημοκρατών που ξεπέρασε κάθε προσδοκία της οργανωτικής επιτροπής, με αποτέλεσμα πολλές φορές την ταλαιπωρία χιλιάδων πολιτών που ανέμεναν επί ώρες στα εκλογικά τμήματα προκειμένου να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα, αποτελεί από μόνη της εγγύηση ενότητας.

Είχα ζητήσει απ’ όλα τα στελέχη της παράταξης να διατηρήσουμε την πολιτική αντιπαράθεση σε υψηλό επίπεδο. Να μιλήσουμε για την ουσία της πολιτικής πρότασης των υποψηφίων αρχηγών και να αποφύγουμε τους προσωπικούς χαρακτηρισμούς και τα διχαστικά διλλήματα. Σε γενικές γραμμές μπορώ να πω ότι το καταφέραμε διατηρώντας την αντιπαράθεση σε ένα καλό επίπεδο πολιτικού πολιτισμού. Οι όποιες υπερβολές ακουστήκαν στη διάρκεια αυτής της περιόδου συνιστούν μάλλον εξαίρεση και όχι κανόνα. Σε αυτό συνέβαλαν καθοριστικά οι νεοδημοκράτες, η βάση της παράταξης που αποδοκίμασε τέτοιες συμπεριφορές.

Η βούληση του νέου Προέδρου να λειτουργήσει ενωτικά, αξιοποιώντας όλα τα στελέχη, με βάση την αξιοσύνη και το ήθος τους και όχι με κριτήριο ποιον υποψήφιο στήριξαν, θέτει τα θεμέλια της νέας νικηφόρας πορείας της παράταξης. Αυτές οι πρωτοβουλίες του νέου αρχηγού έχουν αναπτερώσει το ηθικό του κόσμου της παράταξης. Ήδη, το θετικό αυτό κλίμα αποτυπώνεται στις πρώτες έρευνες της κοινής γνώμης, όπου καταγράφεται κλείσιμο της ψαλίδας με το ΠΑΣΟΚ και επαναπατρισμός ψηφοφόρων από άλλους χώρους και ιδιαίτερα από το ΛΑΟΣ.

Οφείλουμε να ευχαριστήσουμε τους ενεργούς πολίτες που μοιράζονται μαζί μας κοινές φιλελεύθερες αρχές και αξίες για τη μαζική τους προσέλευση στην εκλογική διαδικασία. Η εντολή τους στο νέο αρχηγό είναι ξεκάθαρη. Ο κόσμος περιμένει από εμάς να αλλάξουμε όσα μας πλήγωσαν. Να ανασυγκροτηθούμε αξιοποιώντας το «νέο αίμα» της παράταξης και να αφουγκραστούμε την κοινωνία. Να υπερασπιστούμε τις αξίες μας. Να ασκήσουμε σοβαρή αντιπολίτευση και να εργαστούμε μεθοδικά και με σχέδιο, προκειμένου σύντομα να μπορούμε να παρουσιάσουμε στον ελληνικό λαό υπεύθυνη εναλλακτική πρόταση εξουσίας. Η αρχή έγινε με την εκλογή νέας ηγεσίας. Ο δρόμος ανοίγει τώρα.

Από νωρίς το πρωί χιλιάδες πολίτες που μοιράζονται τις αξίες και τις αρχές της φιλελεύθερης παράταξης προσέρχονται στις κάλπες σε όλη τη χώρα για την ανάδειξη της νέας της ηγεσίας.

Για πρώτη φορά στην ιστορία της η Νέα Δημοκρατία θα αποκτήσει αρχηγό με καθολική ψηφοφορία από τα μέλη της. Η μεγάλη αυτή κατάκτηση για τη δημοκρατική λειτουργία του κόμματος και το «άνοιγμα» στην κοινωνία αυξάνει και την ευθύνη της νέας ηγεσίας που θα προκύψει από την άμεση εκλογή για τη διαχείριση της «επόμενης μέρας».Επειδή σ΄ αυτή την εκλογική αναμέτρηση πολύς λόγος έγινε για το παρελθόν, καλό θα είναι να διδαχθούμε από τα λάθη που έγιναν στη διαχείριση της «επόμενης ημέρας» κάθε φορά που είχαμε αλλαγή ηγεσίας στο κόμμα.

Όποτε η ηττημένη πλευρά δεν αντιμετωπίστηκε με σεβασμό και υπήρχαν διαγραφές ή κάποιοι εξωθήθηκαν σε αποχώρηση, χρειάστηκε μεγαλύτερος χρόνος για να επουλωθούν οι «πληγές» και η παράταξη να ξαναμπεί σε τροχιά εξουσίας.

Όποτε  ο ηττημένος δεν αποδέχθηκε έμπρακτα το αποτέλεσμα και επένδυε στην ελπίδα μιας δεύτερης ευκαιρίας, εν είδει ρεβάνς, ουσιαστικά υπονομεύοντας τη νέα ηγεσία με έμμεσες αμφισβητήσεις που συντηρούσαν την εσωστρέφεια, η κατάληξη δεν ήταν καλή ούτε για τον ίδιο ούτε φυσικά για το κόμμα, που μπήκε σε περιπέτειες.

Για να ανακτήσει γρήγορα και πάλι η Νέα Δημοκρατία δυναμική πρέπει να αξιοποιήσει την εκλογή νέου αρχηγού ως ευκαιρία δυναμικής επανεκκίνησης. Τούτο θα γίνει πιο εύκολα αν η νέα ηγεσία λειτουργήσει ενωτικά χωρίς αποκλεισμούς, δίδοντας ρόλο σ΄όλους, ανεξαρτήτως σε ποια πλευρά τάχθηκαν την ώρα της αναμέτρησης για την εκλογή αρχηγού.

Αν το μοναδικό κριτήριο αξιοποίησης των στελεχών είναι η αξιοσύνη και το ήθος, η παράταξη, ανταποκρινόμενη επιτυχώς στο ρόλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης θα μπορέσει γρήγορα να ακολουθήσει και πάλι νικηφόρο πορεία.

Οι υπερβολές που ακούστηκαν και οι αιχμές που διατυπώθηκαν στη διάρκεια αυτής της προεκλογικής περιόδου θα λησμονηθούν αν ο νέος πρόεδρος αποδείξει με τις πρώτες του κιόλας ενέργειες ότι είναι αρχηγός στο «όλον κόμμα» και όχι μόνο σε όσους συντάχθηκαν μαζί του στη διεκδίκηση της ηγεσίας.

Το δίδαγμα της ιστορίας είναι απλό: Βασική προϋπόθεση νίκης είναι η ενότητα της παράταξης.

Κυριακή κοντή γιορτή. Την άλλη Κυριακή για πρώτη φορά στη ιστορία της Νέας Δημοκρατίας, η κοινωνική της βάση, οι πολίτες που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της παράταξης, τα οργανωμένα μέλη της και όσοι επιθυμούν να εγγραφούν ακόμη και την ημέρα της ψηφοφορίας, έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν νέα ηγεσία. Τούτο είναι μεγάλη κατάκτηση για ένα κόμμα εξουσίας, με διαφορετική παράδοση.

Το 1980 όταν ο ιδρυτής της Νέας Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλή μεταπήδησε στην προεδρία της Δημοκρατίας, η εκλογή του διαδόχου του, μεταξύ Ράλλη και Αβέρωφ έγινε μόνο από τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κόμματος. Το ίδιο συνέβη το 1981 με την εκλογή του Ευάγγελου Αβέρωφ, αλλά και το 1984 όταν ο ευπατρίδης πολιτικός παραιτήθηκε για λόγους υγείας. Και τότε, το ίδιο εκλεκτορικό σώμα των βουλευτών ανέδειξε ως αρχηγό τον Κώστα Μητσοτάκη έναντι του μετέπειτα Προέδρου της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλου. Μικρή διεύρυνση του εκλεκτορικού σώματος υπήρξε στην εσωκομματική εκλογή μετά την παραίτηση Μητσοτάκη, λόγω της ήττας του 1993, μεταξύ Έβερτ και Βαρβιτσιώτη. Τότε, για πρώτη φορά, εκτός από τους βουλευτές, δικαίωμα ψήφου είχε και ένας αντιπρόσωπος από κάθε Νομαρχιακή Διοικούσα Επιτροπή του κόμματος. Το μεγάλο άνοιγμα έγινε το 1997 με το διευρυμένο συνέδριο, στο οποίο δικαίωμα ψήφου είχαν 4.000 εκλέκτορες. Στο συνέδριο αυτό εκλέχθηκε Πρόεδρος, ο νεαρός τότε βουλευτής Θεσσαλονίκης Κώστας Καραμανλής.

Η σταδιακή διεύρυνση του εκλεκτορικού σώματος, με αποκορύφωμα την επικείμενη καθολική ψηφοφορία για την ανάδειξη αρχηγού του κόμματος, ουσιαστικά επιβλήθηκε από τη βάση της παράταξης. Είναι αλήθεια ότι στην πρωτόγνωρη αυτή διαδικασία εκλογής νέας ηγεσίας ελλοχεύουν κίνδυνοι, όπως η δοκιμασία της ψυχικής ενότητας της βάσης. Η προεκλογική περίοδος ήταν μακρά. Αν πάμε σε δεύτερο γύρο θα ξεπεράσουμε τους δύο μήνες προεκλογικού αγώνα, όταν για την εκλογή κυβέρνησης αρκούν 22 μέρες. Την ίδια ώρα στο παιχνίδι των εντυπώσεων επιστρατεύονται δημοσκοπήσεις που καθημερινά βλέπουν το φως της δημοσιότητας, μέχρι και την τελευταία ημέρα της ψηφοφορίας. Θυμίζω ότι για να αποτραπεί ο επηρεασμός της κοινής γνώμης, με νόμο απαγορεύσαμε τη δημοσιοποίηση δημοσκοπήσεων δεκαπέντε μέρες πριν τις εθνικές εκλογές.

Ερωτηματικά θα υπάρξουν και για τις δαπάνες της προεκλογικής εκστρατείας των υποψηφίων αρχηγών. Ήδη, ένας εξ αυτών, ο κ. Ψωμιάδης έθεσε ζήτημα μιλώντας για σπόνσορες και χρηματοδότες της προεκλογικής καμπάνιας. Αλίμονο, αν ζητούμε διαφάνεια στα δημόσια οικονομικά και δεν δίνουμε πειστικές απαντήσεις σε τέτοια ερωτήματα, στα εκατομμύρια των πολιτών που βομβαρδίζονται καθημερινά με sms των υποψηφίων αρχηγών!

Ωστόσο, οι εκλογές είναι γιορτή δημοκρατίας. Από αυτή την εμπειρία της εκλογικής αναμέτρησης θα πρέπει να αποκομίσουμε διδάγματα και να θεσπίσουμε κανόνες δεοντολογίας για την επόμενη εκλογή αρχηγού, όποτε αυτή χρειαστεί να γίνει. Για να μην τρέχουμε εκ των υστέρων να λύνουμε διαδικαστικά ή άλλα ζητήματα κατόπιν εορτής. Όπως και να ‘χει το πράγμα, η καθολική συμμετοχή στην εκλογική διαδικασία όσων ασπάζονται τις αρχές και τις αξίες της φιλελεύθερης παράταξης είναι καλός οιωνός. Θα διαλύσει κάθε υποψία παρέμβασης «μηχανισμών» και θα αποτελέσει ευκαιρία επανεκκίνησης της παράταξης, επανόδου της σε τροχιά εξουσίας.

Το σήριαλ που παίζεται τις τελευταίες μέρες της νέας πασοκικής διακυβέρνησης ακούει στο όνομα «επιλέγοντας νέο Γραμματέα υπουργείου».  Είναι τέτοια η απαξίωση της πολιτικής στα μάτια του κόσμου που εντυπωσιάζεται από αποφάσεις όπως η αναγγελία της κυβέρνησης να επιλέξει τους νέους Γενικούς Γραμματείς στα υπουργεία ή τις Περιφέρειες της χώρας με… διαδικασίες ΑΣΕΠ. Σχεδόν ενάμισι μήνα μετά τις εκλογές, ο κρατικός μηχανισμός παραμένει ακέφαλος. Το ΠΑΣΟΚ που δήλωνε έτοιμο να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας δείχνει αναποφάσιστο στην στελέχωση του κράτους.

Επιχειρώντας να εμφανιστεί ως καινοτόμο, το κυβερνών κόμμα έκανε δημόσια πρόσκληση ενδιαφέροντος για την κατάληψη πολιτικών θέσεων ευθύνης της κρατικής μηχανής από τεχνοκράτες με την υποβολή βιογραφικών. Διατυμπάνισε σε υψηλούς τόνους ότι δεν θα εξετάσει τα πολιτικά φρονήματα των υποψηφίων. Ωστόσο, διαψεύδεται από την πράξη. Οι μέχρι σήμερα επιλογές δείχνουν ότι εμπιστεύτηκε πρώην βουλευτές και κομματικά στελέχη. Τούτο δεν είναι μεμπτό. Είναι, όμως υποκριτικό, άλλα να λες για να ακουστείς ευχάριστος και άλλα να πράττεις. Και οι πράξεις είναι τελικά εκείνες που μετράνε στην πολιτική.

Γιατί το ΠΑΣΟΚ κατέφυγε σε αυτή την επιλογή; Ακούω συχνά –και επί της προηγούμενης κυβέρνησης- την άποψη «είναι λάθος να στελεχώνεται το κράτος με κομματικά στελέχη και αποτυχόντες να εκλεγούν βουλευτές;» Αν στόχος είναι η αξιοκρατική επιλογή στη στελέχωση των πολιτικών θέσεων του κρατικού μηχανισμού, ο αποκλεισμός εκ προοιμίου των πολιτευομένων μοιάζει με ομολογία αναξιοκρατικής(!) κατάρτισης των εκλογικών συνδυασμών των κομμάτων. Και γι’ αυτό οφείλουν αυτοκριτική τα κόμματα και ιδιαίτερα τα κόμματα εξουσίας, που στο όνομα της πολυσυλλεκτικότητας ενίοτε κάνουν εκπτώσεις στα προαπαιτούμενα για τη συμμετοχή υποψηφίων στις εκλογικές τους λίστες. Η απόφαση, όμως, αυτή είναι απαξιωτική και για τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ που αγωνίστηκαν για την επικράτησή του. Βασική προϋπόθεση επιτυχίας μιας κυβέρνησης είναι όσοι στελεχώνουν πολιτικές θέσεις ευθύνης να πιστεύουν στο πρόγραμμά της.

Η εμπειρία της προηγούμενης διακυβέρνησης διδάσκει ότι προκλητικές συμπεριφορές σε διοικήσεις δημοσίων οργανισμών δεν είχαμε από πολιτικά πρόσωπα, αλλά από τεχνοκράτες, τα λεγόμενα golden boys, που αποφάσιζαν μόνα τους αυξήσεις των αποδοχών τους και παχυλά bonus σε περιόδους ισχνών αγελάδων. Οι διοικήσεις αυτές πρωταγωνίστησαν και στην παραγωγή σκανδαλωδών υποθέσεων που ταλάνισαν το δημόσιο βίο. Αντίθετα, όπου επελέγησαν πρόσωπα που αγωνίστηκαν και κοπίασαν για την επικράτηση του κυβερνώντος κόμματος, κατά κανόνα, παρήγαγαν έργο που μνημονεύεται, όπως στον ΟΓΑ ή τον ΕΛΓΑ. Σε κάθε περίπτωση, δύο είναι οι βασικές προϋποθέσεις για την επιλογή προσώπων που θα διακονήσουν επιτυχώς το δημόσιο συμφέρον από θέσεις ευθύνης: το ήθος και η αποτελεσματικότητα. Τα υπόλοιπα είναι «άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε».