Στη διάρκεια της πρόσφατης προεκλογικής περιόδου για τη νέα σύνθεση του ευρωκοινοβουλίου είχαμε επισημάνει τις αδυναμίες που προέκυψαν από την εφαρμογή του νόμου που επέτρεπε τη δημοσιοποίηση των δημοσκοπήσεων μέχρι το βράδυ της προπαραμονής των εκλογών. Ήταν εμφανές από την πληθώρα των δημοσκοπήσεων που έβλεπαν καθημερινά το φως της δημοσιότητας ότι οι έρευνες της κοινής γνώμης στη χώρα μας είχαν ξεφύγει από την αρχική τους αποστολή. Από εργαλεία πολιτικής ανάλυσης έτειναν να γίνουν μέσο διαμόρφωσης πολιτικού κλίματος, επηρεασμού των πολιτικών εξελίξεων και εν τέλει φαλκίδευσης της ίδιας της δημοκρατίας.

Στην Ελλάδα έχουμε περισσότερα ΜΜΕ απ’ όσα αντέχει η αγορά. Εσχάτως, οι εταιρείες δημοσκοπήσεων συναγωνίζονται με αξιώσεις τον αριθμό των ΜΜΕ. Ο «βομβαρδισμός» με δημοσκοπήσεις καθ’ όλη την προεκλογική περίοδο, όταν μάλιστα οι προβλέψεις τους απέχουν από το τελικό αποτέλεσμα των εκλογών, με κραυγαλέα την αναντιστοιχία των exit polls με την ετυμηγορία της κάλπης, εγείρει σημαντικά ερωτηματικά φερεγγυότητας και σκοπιμότητας των ερευνών. Πόσο δε μάλλον όταν όλα τα exit polls είχαν την ίδια εκτίμηση αποτελέσματος που απεδείχθη λανθασμένη.

Η προηγούμενη νομοθετική ρύθμιση είχε στόχο την αντιμετώπιση της φημολογίας κατά τη διάρκεια της απαγόρευσης δημοσιοποίησης των δημοσκοπήσεων. Φήμες που είδαμε να οργιάζουν στο διαδίκτυο ανήμερα των ευρωεκλογών. Γι’ αυτό και πιστεύω ότι η εσχάτη πλάνη θα είναι χείρων της πρώτης αν δεν αντιμετωπισθεί παράλληλα με τη νέα νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης και η προστασία του αναγνωστικού κοινού από αφερέγγυες, ανυπόστατες φήμες που διακινούνται μέσω του διαδικτύου.

Το δημόσιο «ξεκατίνιασμα» ανάμεσα σε πρωταγωνιστές ιστολογίων που παρακολουθούμε τον τελευταίο καιρό είναι ενδεικτικό της παθογένειας που γεννά η αίσθηση ανευθυνότητας για ότι γράφεται στη «μλογκόσφαιρα». Μια κοινωνία που έχει εθιστεί από τη μεσημεριανή ζώνη του κουτσομπολιού στις τηλεοράσεις, συχνά «αναμασά» μια ψευδαίσθηση ενημέρωσης που της προσφέρουν κάποια ιστολόγια. Έτσι όμως απαξιώνονται και σοβαρές προσπάθειες bloggers που δεν αναρτούν αδιασταύρωτα όποια «είδηση» δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια ή μπορεί να υπηρετεί σκοπιμότητες.

Εν κατακλείδι η νέα ρύθμιση δεν θα πετύχει το σκοπό της αν είναι ανέφικτος ο έλεγχος εφαρμογής της στις νέες τεχνολογίες που καθημερινά κατακτούν μεγαλύτερο μερίδιο στον τομέα της ενημέρωσης των πολιτών. Ουσιαστικότερη όμως, από κάθε κανονιστική ρύθμιση είναι η συμμόρφωση σε μια στοιχειώδη δεοντολογία.

Το σκάνδαλο της Siemens και οι καταγγελίες για χρηματισμό κομμάτων και πολιτικών συνθέτουν ένα ζοφερό κλίμα για την πολιτική ζωή της χώρας. Είναι κοινό μυστικό η χρηματοδότηση των κομμάτων από οικονομικούς παράγοντες. Όταν, όμως, οι χρηματοδότες παίρνουν έργα του Δημοσίου, τότε υπάρχει μείζον ηθικό ζήτημα! Γιατί, προφανώς, η «μίζα» προέρχεται από την υπερτιμημένη σύμβαση με το Δημόσιο. Κόμματα με «διπλά βιβλία», πολιτικοί με «σπόνσορες» αλλά και... πολιτικές δουλε(ί)ες. Κάπου εκεί χάνεται και η τιμή της πολιτικής.

Για να μη χαθεί και αυτή η ευκαιρία εκσυγχρονισμού του πολιτικού μας συστήματος, όπως έγινε με τόσα σκάνδαλα στο παρελθόν, ας μη θέσουμε μεγαλεπήβολους στόχους που μένουν κούφια λόγια. Ας περιοριστούμε σε συγκεκριμένα βήματα:

1. Χρηματοδότηση κομμάτων. Η κρατική χρηματοδότηση δεν αρκεί για την προεκλογική εκστρατεία. Αν δεχόμαστε χορηγίες, αυτές οφείλουν να έχουν ονοματεπώνυμο, όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ. Με δεδομένο ότι η μεγαλύτερη δαπάνη των κομμάτων είναι η τηλεοπτική καμπάνια, εάν μπει πλαφόν στη διαφήμιση του «κομματικού προϊόντος» και την αναλάβει η πολιτεία, δεν χρειάζεται να υιοθετήσουμε το αμερικανικό σύστημα.

2. Χρηματοδότηση πολιτικών. Τα ονόματα εμπλεκομένων σε οικονομικά σκάνδαλα, συνήθως είναι πολιτευόμενων στις μεγάλες εκλογικές περιφέρειες του Λεκανοπεδίου και της Θεσσαλονίκης. Το... σπορ του πολιτεύεσθαι σε αυτές τις περιφέρειες είναι ιδιαίτερα ακριβό. Κανείς έως σήμερα δεν τόλμησε την κατάτμηση των μεγάλων εκλογικών περιφερειών. Είναι αστείο, επίσης, ελεγκτές και ελεγχόμενοι να είναι ίδιοι οι βουλευτές. Προκαλεί θυμηδία το γεγονός ότι ουδέν μεμπτό εντοπίστηκε ποτέ για κανένα κόμμα και υποψήφιο.

3. «Πόθεν έσχες» πολιτικών. Επιτέλους, να σταματήσει αυτό το ανέκδοτο. Σήμερα είναι μόνο έσχες και καθόλου πόθεν. Αλλά και εδώ τον έλεγχο ασκεί η Βουλή και όχι κάποια ανεξάρτητη αρχή.

4. Νόμος περί ευθύνης υπουργών. Ο νομοθέτης θέλησε να προστατεύσει τους πολιτικούς από την ποινικοποίηση της πολιτικής ζωής, γι' αυτό και επέβαλε την παραγραφή των κατηγοριών που βαραίνουν υπουργούς με την παρέλευση πενταετίας. Η κοινοβουλευτική, όμως, πρακτική των τελευταίων χρόνων δείχνει ότι πρέπει να αλλάξει ο νόμος και να ισχύσει και για τους υπουργούς ο γενικός κανόνας.

Ας αφήσουμε, λοιπόν, τις μεγαλόστομες διακηρύξεις και ας επιχειρήσουμε να κάνουμε αυτά τα απλά, αλλά και πολύ δύσκολα για τα δεδομένα του πολιτικού μας συστήματος βήματα.

Στην Ελλάδα γενιές Ελλήνων μεγάλωσαν με εθνικούς μύθους. Αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκη κακό. Συμβαίνει και αλλού. Μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα όμως, καλό είναι να έχει αυτογνωσία. Παράδειγμα: Θρηνούμε ακόμη την Άλωση της Πόλης στα 1453 και την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Αποσιωπούμε όμως το γεγονός ότι μετά τις στραυφορίες η Αυτοκρατορία ήταν μια λωρίδα γης στη Θράκη, ουσιαστικά η περιφέρεια της Κωνσταντινούπολης. Ούτε συζητούμε για τον πολυεθνικό χαρακτήρα του Βυζαντίου, στο οποίο βεβαίως τους τελευταίους αιώνες πρωταρχικό ρόλο είχαν οι Έλληνες. Άλλωστε, ο χαρακτηρισμός Ρωμιοί είναι δηλωτικός της συνέχειας των Ρωμαίων που ένοιωθαν πως είχαν οι Βυζαντινοί. Ο όρος Βυζαντινή Αυτοκρατορία είναι μεταγενέστερος. Οι Φράγκοι βάπτισαν έτσι μετέπειτα την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Το όνειρο της «Ελλάδας των δυο ηπείρων και των πέντε θαλασσών» που φάνηκε προσωρινά να γίνεται πράξη από τον Ελευθέριο Βενιζέλο αποδείχθηκε χίμαιρα για τον ελληνισμό. Εκείνο που ίσως δεν έχει φωτισθεί τόσο είναι τα πληθυσμιακά δεδομένα στη Μικρασία που καθιστούσαν δύσκολο το εγχείρημα. Όταν διατάζαμε προέλαση του ελληνικού στρατού στην Άγκυρα για να φτάσουμε στην «Κόκκινη Μηλιά» είχαμε επίγνωση ότι θα θέταμε υπό την κατοχή μας ένα έθνος πληθυσμιακά υπέρτερο ημών; Και τι βιωσιμότητα θα είχε ένα τέτοιο εγχείρημα και αν ακόμη πρόσκαιρα στέφονταν από επιτυχία;

Τα γράφω όλα αυτά με αφορμή τις εκλογές στην Αλβανία και την εκλογή ελληνικής καταγωγής βουλευτών στο αλβανικό κοινοβούλιο. Ποια θα μπορούσε να είναι σήμερα η σύγχρονη Μεγάλη Ιδέα του οικουμενικού ελληνισμού; Κατά την ταπεινή μου γνώμη η ένταξη όλων των γειτόνων μας στην ΕΕ. Η είσοδος της Τουρκίας και των χωρών των δυτικών Βαλκανίων (Αλβανίας και Σκοπίων) φυσικά χωρίς εκπτώσεις αλλά με την εκπλήρωση των προϋποθέσεων που θέτει η ΕΕ δημιουργεί μια τεράστια ενδοχώρα για την Ελλάδα. Μια ζώνη όπου οι ελληνικές κοινότητες που ζουν από αρχαιοτάτων χρόνων θα μπορέσουν σε συνθήκες πραγματικής ελευθερίας, δημοκρατίας και ασφάλειας να αναπτυχθούν και να προοδεύσουν. Μια τέτοια προοπτική θα επιτρέψει όχι μόνο την επάνοδο εκείνων που εγκατέλειψαν τις εστίες τους και ήρθαν στην Ελλάδα γιατί ένοιωθαν πολίτες δεύτερης κατηγορίας στη γενέθλια γη τους, αλλά θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις δραστηριοποίησης και ελλαδιτών στη νέα αυτή ενδοχώρα. Αυτή μπορεί να είναι η νέα Μεγάλη Ελλάς, χωρίς την εθνικιστική φόρτιση του παρελθόντος.

Η αντικαπνιστική εκστρατεία που εσχάτως εφαρμόζεται και στη χώρα μας, ως γνωστόν ξεκίνησε από την Αμερική. Μάλιστα, στις ΗΠΑ τα μέτρα είναι πολύ πιο αυστηρά σε βαθμό που κάποιοι κάνουν λόγο όχι για εκστρατεία αλλά για υστερία. Στο χώρο του καπνού δραστηριοποιούνται ισχυρές πολυεθνικές εταιρείες. Αν οι πολιτικές αποφάσεις σε όλο τον κόσμο επηρεάζονται σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό από οικονομικά συμφέροντα, αυτό προφανώς ισχύει πολλαπλασίως για τη… Μέκκα της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, την Αμερική. Πως λοιπόν εξηγείται η απόλυτη αντικαπνιστική πολιτική που ακολουθεί η υπερατλαντική κοινοπολιτεία; Και ακόμη, το τσιγάρο βλάπτει περισσότερο από τα ναρκωτικά; Το ερώτημα είναι ρητορικό γιατί τα ναρκωτικά κάνουν θραύση στο νέο κόσμο -όπως και στη γηραιά ήπειρο- και μέχρι σήμερα δεν είχαμε αποτελεσματική αντιμετώπιση των παγκόσμιων κυκλωμάτων εμπορίας και διακίνησής τους. Επιπλέον, υπό την ανοχή του αμερικάνικου στρατού στο Αφγανιστάν παράγεται το μεγαλύτερο μέρος των ναρκωτικών ουσιών σε όλο τον πλανήτη.

Δεν κομίζει γλαύκας εις Αθήνας όποιος πει ότι το τσιγάρο βλάπτει σοβαρά την υγεία. Δεν ζούμε όμως σε έναν κόσμο αγγελικά πλασμένο, όπου ξαφνικά οι κυβερνήσεις –με πρώτη των ΗΠΑ- ανακάλυψαν την απόλυτη αξία της ανθρώπινης ζωής και τα δικαιώματα των μη καπνιστών. Κακά τα ψέματα, με οικονομικά κριτήρια αποφάσισαν την καπνοαπαγόρευση. Η ασφάλιση στην Αμερική είναι κατά βάση ιδιωτική υπόθεση. Οι εργαζόμενοι πληρώνουν σε ασφαλιστικές εταιρείες για ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή περίθαλψη. Ένας καπνιστής κατά κανόνα είναι πιο επιρρεπής σε ασθένειες όπως ο καρκίνος και τα καρδιακά νοσήματα, με αποτέλεσμα να εκτινάσσονται στα ύψη τα έξοδα των ασφαλιστικών εταιρειών. Αλλά και στις χώρες με δημόσιο σύστημα υγείας είναι προφανές ότι αυτό επιβαρύνεται σημαντικά από τους καπνιστές που νοσούν πιο εύκολα, ενώ επιπρόσθετα τα ήδη χρεοκοπημένα ασφαλιστικά συστήματα καλούνται να καταβάλλουν όλο και περισσότερες αναπηρικές συντάξεις σε καπνιστές με προβληματική υγεία. Φούμαρα λοιπόν οι ευαισθησίες της παγκόσμιας κοινότητας για τους μη καπνίζοντες;

Βεβαίως, τα παραπάνω δεν αναιρούν την ορθότητα της απόφασης για την απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους και τα μέτρα προστασίας των δικαιωμάτων των καπνιστών. Εκείνο που τώρα προέχει είναι η εφαρμογή του νόμου.