Η είδηση είναι ενδεικτική του μειωμένου ενδιαφέροντος των Ευρωπαίων για τις ευρωεκλογές. Ο πρωθυπουργός της Ιταλίας Σύλβιο Μπερλσκόνι σε μια προσπάθεια εντυπωσιασμού ανακοίνωσε τη συμμετοχή στο ευρωψηφοδέλτιο του κόμματός του τεσσάρων καλλονών. Μιας πρωταγωνίστριας ριάλιτι σόου, ενός μοντέλου, πρώην υποψήφιας στα καλλιστεία «Μις Ιταλία», μιας τηλεπαρουσιάστριας και μιας ηθοποιού σε σαπουνόπερα. Όλα τα «μωρά» στην πίστα, κατά το λαϊκό άσμα! Βεβαίως, δεν είναι η πρώτη φορά που πρόσωπα του θεάματος ή της βιομηχανίας του σεξ συμμετέχουν στην πολιτική της γείτονος. Στην Ιταλία εξελέγη βουλευτής και η πορνοστάρ Τσιτσιολίνα, διακριθείσα για την επίδειξη του στήθους της προς τέρψη των οφθαλμών των ψηφοφόρων στις προεκλογικές της συγκεντρώσεις.

 Όλα αυτά αν δεν είναι κατάντια για την ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή, είναι σίγουρα επιβεβαίωση του κλίματος απαξίας των πολιτών προς τους πολιτικούς. Είναι αλήθεια ότι όλο και εκλείπουν στην Ευρώπη τα ηγετικά αναστήματα πολιτικών που μπορούν να εμπνεύσουν τους Ευρωπαίους. Το όραμα της Ενωμένης Ευρώπης ξεφτίζει εκ των έσω. Η αδυναμία κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας που καθιστά την ΕΕ παρακολούθημα των ΗΠΑ λειτουργεί ανασταλτικά στην εμπέδωση ισχυρής ευρωπαϊκής ταυτότητας στους πολίτες των χωρών-μελών της Ένωσης.

 Μετά την μεγάλη διεύρυνση προς ανατολάς με τις χώρες του πρώην «σιδηρούν παραπετάσματος», ο… τοποτηρητής των Αμερικανών στην ΕΕ, η Μεγάλη Βρετανία, βρήκε συμμάχους. Συμμετείχα πρόσφατα σε διάσκεψη στην Πράγα για την εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια που διοργάνωσε η Τσεχία, η ασκούσα την προεδρεία της ΕΕ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2009. Ακούγοντας τον πρωθυπουργό της χώρας και τους Τσέχους αξιωματούχους που έλαβαν το λόγο είχες την αίσθηση ότι βρίσκεσαι σε εκδήλωση όχι της προεδρεύουσας χώρας της ΕΕ, αλλά της ομάδας φιλίας της Αμερικανο-τσεχικής Ένωσης!

 Όσοι πιστεύουν ότι με τέτοια τερτίπια, όπως αυτό του Μπερλουσκόνι, θα κεντρίσουν το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης για τις ευρωεκλογές κάνουν λάθος. Αλίμονο αν η ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή, αλλά και η εγχώρια μετατραπεί σε πίστα!

Σύμφωνα με το Σύνταγμα οι Βουλευτές ψηφίζουν κατά συνείδηση. Είναι κοινό μυστικό, όμως ότι στην πράξη, κάτι τέτοιο δεν εφαρμόζεται πάντα. Θυμηθείτε την παρωδία της εκλογής Σαρτζετάκη στην Προεδρία της δημοκρατίας με τα «ομοιόμορφα» ψηφοδέλτια. Στη νεότερη πολιτική ιστορία του τόπου, κομβικής σημασίας έννοια αναδείχθηκε η κομματική πειθαρχία. Ιδιαίτερα, στα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια, οι αρχηγοί με το φωτοστέφανο του γεννήτορα του κόμματος αποφάσιζαν με διαδικασίες «έκτακτου στρατοδικείου» τη διαγραφή όποιου στελέχους δεν… έπινε νερό στο όνομα του ηγέτη. Με περισσή ευκολία, η διαφορετική γνώμη βαφτίζονταν υπονόμευση και αμφισβήτηση της αρχηγικής αυθεντίας. Έτσι, με συνοπτικές διαδικασίες, άλλοτε παύονταν υπουργοί εν πτήση και άλλοτε διαγράφονταν κορυφαία στελέχη που παρουσιάζονταν στο κομματικό ακροατήριο ως «πέμπτη φάλαγγα».

Βεβαίως, τα κόμματα -και ιδιαίτερα τα κόμματα εξουσίας- δεν είναι φιλολογικές λέσχες ανταλλαγής απόψεων, με τις οποίες μπορεί κανείς να συμφωνεί ή να διαφωνεί. Οι Βουλευτές που εκλέγονται με τη σημαία ενός κόμματος έχουν χρέος να εργάζονται για την υλοποίηση του κυβερνητικού προγράμματος για το οποίο έλαβαν ψήφο εμπιστοσύνης από τους πολίτες. Το πρόγραμμα αυτό τους δεσμεύει και φυσικά διαφοροποίηση σε καίριας σημασίας επιλογές της κυβέρνησης που αποτέλεσαν βασικές προεκλογικές εξαγγελίες είναι αυτονόητο ότι τους θέτει εκτός κόμματος. Τούτο σημαίνει ότι οι Βουλευτές δεν έχουν δικαίωμα γνώμης ή διαφοροποίησης σε άλλες νομοθετικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης ή σε ζητήματα που ανακύπτουν στη διάρκεια της τετραετίας; Και ακόμη, είναι εν αδίκω ο Βουλευτής που αναγκάζεται να διαφωνήσει με νομοσχέδιο του κόμματός του που έρχεται σε αντίθεση με τις προεκλογικές τους υποσχέσεις;

Στην Ελλάδα έχουμε την τάση να δραματοποιούμαι τα πράγματα. Δεν θα πέσει η κυβέρνηση αν ένας βουλευτής διαφωνήσει με μια ρύθμιση που εισηγείται το κόμμα του. Η βουλή είναι χώρος διαβούλευσης και σύνθεσης απόψεων. Στις ΗΠΑ, το αρχικό σχέδιο του Προέδρου Μπους για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης το καταψήφισαν οι δικοί του ρεπουμπλικάνοι βουλευτές και «δεν άνοιξε μύτη».

«Όχι στα σκάνδαλα, ναι στον Σκανδαλάκη». Το ομολογουμένως ευρηματικό αυτό σύνθημα του τότε υποψηφίου βουλευτή της Β΄ Αθηνών στις εκλογές του 1989 το είδα πρόσφατα σε έναν τοίχο της Καλλιθέας με ξεθωριασμένα από το χρόνο γράμματα. Μου θύμισε ότι εδώ και πολλά χρόνια η πολιτική ζωή της χώρας κινείται στον αστερισμό των σκανδάλων και της σκανδαλολογίας. Πότε υπαρκτών σκανδάλων που χρήζουν διερεύνησης και διαλεύκανσης και πότε ανυπόστατων καταγγελιών, αστοιχείωτων κατηγοριών που απλά δηλητηριάζουν το δημόσιο βίο, επιτείνοντας το κλίμα απαξίας για τους πολιτικούς και την πολιτική.

Ήδη με αφορμή μεμονωμένα κρούσματα προκλητικών συμπεριφορών πολιτικών, η κοινή γνώμη είναι ιδιαίτερα καχύποπτη με όσους ασχολούνται με τα κοινά. Η εντύπωση που υπάρχει σε ένα μεγάλο μέρος του κόσμου είναι ότι οι πολιτευόμενοι βλέπουν την ενασχόλησή τους με την πολιτική ως σημαία ευκαιρίας για εύκολο πλουτισμό και όχι ως όχημα προσφοράς προς τον τόπο. Όπως όλες οι γενικεύσεις, έτσι και αυτή αδικεί τη μεγάλη πλειοψηφία του πολιτικού κόσμου. Ωστόσο, κοντά στα ξερά καίγονται και τα χλωρά. Η ισοπεδωτική, όμως αντίληψη «όλοι το ίδιο είναι» εμπεριέχει κίνδυνο για την ίδια την δημοκρατία μας.

Γιατί, όμως κάποιοι λίγοι πολιτικοί ενδίδουν στον πειρασμό και «βουτούν το δάχτυλο στο μέλι»; Πέρα από τις ηθικές αντιστάσεις που διαθέτει ή δεν διαθέτει κανείς, πιστεύω ότι για να περιοριστούν τέτοια φαινόμενα θα πρέπει να γίνουν τουλάχιστον δύο πράγματα:

Πρώτον, να εμπεδωθεί μεγαλύτερη διαφάνεια στις λειτουργίες του κράτους. Να υπάρξουν εκείνες οι δικλίδες ασφαλείας, έτσι ώστε και να θέλει ένας επίορκος πολιτικός να «βουτήξει το δάχτυλο στο μέλι» να μην μπορεί να το κάνει.

Δεύτερον, να εξορθολογιστεί το κόστος του πολιτεύεσθαι. Η πολιτική –ιδιαίτερα στις μεγάλες εκλογικές περιφέρειες- τείνει να γίνει… ακριβό σπορ, γεγονός που κάνει κάποιους πιο ευάλωτους σε πειρασμούς. Αλλαγή του εκλογικού νόμου και μικρότερες εκλογικές περιφέρειες θα συμβάλουν στην αποκατάσταση της χαμένης τιμής της πολιτικής.

Η ακατάσχετη σκανδαλολογία των τελευταίων εβδομάδων ρίχνει βαριά τη σκιά της στην πολιτική ζωή της χώρας και εν τέλει υποβαθμίζει και τη σημασία υπαρκτών σκανδάλων, όπως αυτό της Siemens. Ίσως αυτός και να είναι ο σκοπός της αντιπολίτευσης, καθώς για την πολύκροτη υπόθεση της Siemens υπάρχει ομολογία επιφανούς στελέχους του ΠΑΣΟΚ ότι έλαβε μίζα για λογαριασμό του κόμματος. Είναι πλέον εμφανές ότι αποτελεί πολιτική επιλογή της αξιωματικής αντιπολίτευσης η διολίσθηση της πολιτικής αντιπαράθεσης στη σκανδαλολογία, προκειμένου αφενός να απαξιωθούν «καραμπινάτα» σκάνδαλα στα οποία εμπλέκονται κορυφαία στελέχη της, αφετέρου να κρυφτεί η γύμνια της σε υπεύθυνες προτάσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων του τόπου.

Η διαφορά της σημερινής κυβέρνησης από τις προηγούμενες έγκειται στην αντιμετώπιση των σκανδάλων. Δυστυχώς, σκάνδαλα υπήρχαν από καταβολής κόσμου. «Παύσον εκκλησίας τα σκάνδαλα» ακούσαμε να ψάλλεται στους ναούς τη Μεγάλη Παρασκευή. Η κυβέρνηση Καραμανλή, όμως, σε αντίθεση με ότι γινόταν στο παρελθόν ζητά να χυθεί άπλετο φως στις υποθέσεις που έχουν χαρακτηριστικά σκανδάλων. Ήταν αυτή που ζήτησε τη συγκρότηση εξεταστικής επιτροπής για το Βατοπέδι. Ήταν η ίδια που διευκόλυνε τη συγκρότηση ειδικής κοινοβουλευτικής επιτροπής για τη διερεύνηση της «υπόθεσης Παυλίδη». Θυμόμαστε όλοι τι γίνονταν σε αντίστοιχες περιπτώσεις στο παρελθόν. Ακόμη και για κραυγαλέα σκάνδαλα, όπως αυτό του χρηματιστηρίου, όπου συντελέσθηκε η μεγαλύτερη μεταπολεμικά ανακατανομή πλούτου στη χώρα και έχασαν περιουσίες πάνω από ένα εκατομμύριο νοικοκυριά, η τότε κυβερνητική πλειοψηφία αρνήθηκε τη διερεύνησή του. Το κουκούλωμα ήταν η συνήθης πρακτική. Ήταν κανόνας χωρίς καμία εξαίρεση!

Σήμερα, κάθε υπόθεση που έχει ερωτηματικά διερευνείται. Θα ήταν όμως, ολέθριο σφάλμα, την ώρα που όλος ο κόσμος ασχολείται με την αντιμετώπιση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, εμείς να ομφαλοσκοπούμε. Κυβέρνηση και αντιπολίτευση να ανταλλάσσουν λεκτικά πυροτεχνήματα προς δημιουργία εντυπώσεων για την αποκόμιση πρόσκαιρων πολιτικών ωφελημάτων. Κάτι τέτοιο είναι κατώτερο των περιστάσεων. Η αντιπαράθεση θα πρέπει να επανέλθει στο πεδίο της πραγματικής πολιτικής. Εδώ είναι και η ευθύνη της κυβέρνησης που οφείλει με τις πολιτικές της πρωτοβουλίες να καθορίζει την πολιτική ατζέντα.